Wervelkolomoperatie met fixatie

Uw arts heeft u geadviseerd om een spondylodese (=fixatie) operatie te ondergaan om zo uw klachten te laten verminderen.
Deze pagina geeft u informatie over wat de neurochirurg in het CWZ met u heeft besproken, zodat u na het gesprek alles nog eens rustig kunt lezen en zich voor kunt bereiden op de opname. Er staat informatie in waar u ook tijdens uw opname wat aan heeft. Bovendien bevat de brochure adviezen voor als u weer thuis bent.

Wat is de oorzaak van uw klachten?

De wervelkolom
De totale wervelkolom bestaat uit 7 nekwervels, 12 borstwervels, 5 lendenwervels en het heiligbeen. De wervels zijn als het ware opeengestapeld en worden onderling verbonden door de facetgewrichten die zorgen voor beweeglijkheid van de rug.
Binnen de wervels bevinden zich bewegingssegmenten; deze bestaan uit twee aangrenzende wervels met daar tussen een tussenwervelschijf.

De tussenwervelschijf (discus) bestaat uit een bindweefselring met daarin een zacht binnen gedeelte welke bestaat uit een gelatineuze massa. De tussenwervelschijf zorgt voor verbinding van de wervels en functioneert als een soort ‘schokbreker’.
Aan elke wervel zit een wervelboog vast. De wervelbogen vormen met elkaar een buis (het wervelkanaal) waarin de zenuwwortels lopen. Onder elke wervel komt er aan weerszijden een zenuw uit het ruggenmerg naar buiten. Deze zenuwen gaan dan naar de armen of de benen en zorgen voor de beweging en het gevoel. Spieren, banden en pezen helpen om de wervelkolom overeind te houden.

Naarmate we ouder worden vermindert het elastisch vermogen van de tussenwervelschijf. Ook wordt het bindweefsel langzaam minder elastisch. Dit proces noemen we degeneratie en treedt dus bij iedereen op. Als gevolg hiervan wordt de tussenwervelschijf smaller, en neemt de schokbrekerfunctie af.
De facetgewrichtjes (de gewrichtjes tussen de wervels) kunnen als gevolg van de degeneratie groter worden en de banden die tussen de wervelbogen lopen kunnen verdikken.

Oorzaak van de klachten
De onderrug en beenklachten kunnen deels door een abnormale beweeglijkheid tussen de wervels komen. Hieronder wordt verstaan dat de wervels onvoldoende onderling verband met elkaar hebben, en dus min of meer te soepel ten opzichte van elkaar liggen. Deze instabiliteit kan het gevolg zijn van diverse aandoeningen. De instabiliteit kan het gevolg zijn van slijtageprocessen ofwel degeneratieve veranderingen. Dit zijn in feite verouderingsprocessen die zich bij de één sneller voltrekken dan bij de ander. Ook kan het een gevolg zijn van een breuk (fractuur), een tumor (gezwel), een hernia of het gevolg zijn van infectie van de tussenwervelschijf.
Tot slot kan door een onvoldoende samenhang aan de achterzijde een wervel afglijden ten opzichte van de ernaast gelegen wervel (de zogenaamde spondylolisthesis).

Klachten

De klachten bestaan voornamelijk uit pijn in de rug of de benen eventueel gepaard gaande met verlammingsverschijnselen, tintelingen en gevoelsvermindering.

Verminderen van de klachten
Er zijn verschillende mogelijkheden om de klachten te verminderen:

• Wanneer er sprake van pijn is kunnen pijnstillers voorgeschreven worden om deze pijn te verminderen.

• Met behulp van bijvoorbeeld fysiotherapie. De therapeut zal door middel van oefeningen de pijn proberen te verlichten en de spierkracht en coördinatie proberen te herstellen. Daarnaast wordt aandacht besteed aan de houding en algemene conditie.

• Door het dragen van een (kunststof) gipskorset wordt de rug extra ondersteund en kunnen de klachten verminderen.

• Door middel van een operatie. Als voorgaande maatregelen onvoldoende helpen, is een operatie vaak de enige oplossing.

Diagnose en onderzoek

De arts stelt de diagnose aan de hand van de aard van de klachten, het lichamelijk onderzoek, röntgenfoto’s en waar nodig een MRI-scan en/of CT-scan van de rugwervels.

Wat houdt een spondylodese operatie in?
Spondylodese betekent het vastzetten van een aantal wervels aan elkaar.
Bij een dorsale spondylodese wordt aan de rugzijde een snee/ incisie gemaakt om de wervelkolom te benaderen. De lengte van deze snee is per persoon verschillend, afhankelijk van de aandoening. Na het vrij leggen van zenuwwortels, eventueel gecombineerd met het verwijderen van de tussenwervelschijf, kan de fixatie plaatsvinden met cages (metalen kooitjes) en/of pedikelschroeven en staven. De constructie zorgt voor onbeweeglijkheid zodat de wervels kunnen vastgroeien.
Dit duurt ongeveer drie maanden, zodat daarna de fixatie goed stevig is. De schroeven worden echter zelden of nooit meer verwijderd.

spondylodese-operatie (PLF);
alleen schroeven achter de wervels

spondylodese operatie (PLIF/TLIF);
combinatie van schroeven achter en een afstemming tussen de wervels

Bij een ventrale spondylodese wordt aan de buikzijde een incisie gemaakt. De tussenwervelschijf die tussen de wervels zit wordt verwijderd en de wervels worden op hun normale afstand gebracht. In de tussenwervelruimte wordt een cage (kooitje), gevuld met bot, geplaatst. Bijkomende stevigheid wordt bereikt door het plaatsen van een plaatje gefixeerd met schroeven.

Bij een minimale invasieve spondylodese wordt er via de rugzijde een fixatie verricht, zoals bij dorsale spondylodese wordt beschreven. Alleen wordt hierbij de middellijnincisie en het afschuiven van de spieren beperkt tot enkel het aangedane niveau.
Het voordeel van deze operatietechniek is dat er minder spierweefsel losgemaakt en beschadigd wordt.

De operateur bespreekt met u welke operatiemethode het beste in uw geval is en wat de gemiddelde tijdsduur van uw operatie is De operatie duurt, afhankelijk van de uitgebreidheid van de operatie 2½ tot 5 uur.
Het bot wat bij deze operaties gebruikt wordt, is afkomstig van de botbank. Wanneer dit niet mogelijk is, kan er eigen bot uit de bekkenkam gebruikt worden.

verbindingsstaaf minimale invasieve spondylodese (sextant-operatie)

principe van het plaatsen van de pedikel schroeven in een wervel

Voordelen van een spondylodese-operatie
Door de spondylodese-operatie wordt de stabiliteit hersteld en zal de rugpijn afnemen. Hierdoor zal ook het functioneren verbeteren. Als er ook sprake was van wortelbeknelling zal de operatie een vermindering van zenuwpijn met zich meebrengen dankzij het verwijderen van de druk op de zenuwwortel.

Mogelijke complicaties

Gelukkig treden na een spondylodese operatie niet vaak complicaties op. Toch kan er een aantal complicaties optreden.
Er zijn algemene complicaties en complicaties die specifiek bij deze operatie horen.

Algemene complicaties bij een operatie

• Er kan een verstopping van een bloedvat (trombose) ontstaan. Wanneer dit niet behandeld wordt, kan er een stolsel naar de longvaten of hersenvaten schieten. Dit kan zeer ernstige gevolgen hebben. Als het nodig is krijgt u in het ziekenhuis een injectie in de buikwand om de kans op trombose te verkleinen.

• Omdat er sneden in de huid worden gemaakt, kan een huidzenuw beschadigd raken. Dit geeft een doof gevoel in een gedeelte van de huid. Meestal verdwijnen deze klachten in de loop van de tijd vanzelf. Soms zijn ze echter blijvend.

• Er kan een nabloeding optreden.

• Er kan een infectie van de wond ontstaan.

Specifieke complicaties bij de dorsale spondylodese/minimale invasieve spondylodese

• Er kan uitval van zenuwfunctie optreden, welke is afhankelijk van het niveau dat bij u geopereerd wordt.

• Omdat de operatie dichtbij zenuwen met omgevende vliezen plaats vindt, kunnen er een aantal complicaties optreden zoals:

• Lekkende ruggenmergsvloeistof schade aan de zenuw of het ruggenmerg die kan leiden tot verlamming van de ledematen, het verlies van controle over de blaas en of darm of gevoelsstoornissen.

• Door het inbrengen van lichaamsvreemd materiaal kan er een infectie rondom dit materiaal ontstaan en/of kan het materiaal stuk gaan.

• Het lichaam kan het lichaamsvreemd materiaal afstoten.

• Een infectie is een vervelende complicatie. De kans hierop is erg klein, maar het kan ernstige gevolgen hebben voor het wervellichaam.

• Het niet vastgroeien van de wervels.

Specifieke complicaties bij de ventrale spondylodese

• Inzakken van de cage;

• Het niet vastgroeien van wervels;

• Littekenbreuk;

• Uitval of beschadiging van de zenuwen;

• Problemen met de darmen en/of urineleiders en/of grote buikbloedvaten;

Mocht u hierover nog vragen hebben dan kunt u dit altijd met uw arts bespreken. Hij kan u uitleggen welke functies bij u het meeste risico lopen.

Voorbereiding operatie

Beslissing tot operatie
Als u samen met uw arts besloten heeft tot een operatie, wordt er op de polikliniek neurologie/neurochirurgie een afspraak voor u bij de poli anesthesie gemaakt.

Spreekuur anesthesioloog
De anesthesioloog schat in welke risico’s in uw geval aan de anesthesie verbonden zijn en hoe deze kunnen worden beperkt. Daarom heeft de secretaresse een afspraak voor u op het spreekuur van de anesthesioloog gemaakt.

Anesthesie (verdoving)
Een goede verdoving bij een operatie is belangrijk. De spondylodese-operatie kan alleen worden uitgevoerd onder algehele narcose. Dat wil zeggen dat u slaapt en tijdens de operatie geen pijn zult voelen. Hierover kunt u meer lezen op de CWZ-pagina ‘Verdoving (anesthesie) bij volwassenen’.

Medicijnen
De medicijnen die u tijdens uw verblijf nodig heeft, ontvangt u van de ziekenhuisapotheek. Neem geen medicijnen in zonder hierover overleg te plegen. Een combinatie van geneesmiddelen kan namelijk bij ondeskundig gebruik gevaarlijk zijn.
Omdat het van belang is te weten welke medicijnen u tot de opnamedag heeft gebruikt, verzoeken wij u bij de apotheek een overzicht van uw huidige medicatie op te vragen en mee te nemen naar dag van intake of opnamedag. Ook verzoeken wij u deze medicijnen, in originele verpakking, bij opname mee te nemen.

Bloedverdunners
Als u bloedverdunnende medicijnen gebruikt is het belangrijk dat u met uw arts of anesthesioloog bespreekt of u hiermee moet stoppen. Stop nooit op eigen initiatief met het gebruik van bloedverdunners. Voorbeelden van bloedverdunnende medicijnen zijn Ascal, kinderaspirine, acetylsalicylzuur (ASA), clopidogrel (Plavix), acenocoumarol (Sintrom) of fenprocoumon (Marcoumar).

Allergie
Wanneer u weet dat u voor bepaalde stoffen of voedingsmiddelen allergisch (overgevoelig) bent, is het belangrijk dit te melden. Hiermee wordt dan rekening gehouden bij uw behandeling en verpleging.

Roken
Roken is slecht voor de botgenezing en dus voor de spondylodese. Stoppen met roken is min of meer een vereiste om de operatie succesvol te laten zijn. Daarom wordt verzocht het roken drie maanden van tevoren te staken.

De arbodienst
Vraagt u zich af of uw aandoening of behandeling consequenties heeft voor het uitoefenen van uw werk? Overleg dan met uw specialist. Zo wordt duidelijk of u (tijdelijk) beperkingen heeft en zo ja, welke.
De bedrijfsarts begeleidt de terugkeer naar uw werk. Daarom is het belangrijk dat uw bedrijfsarts op de hoogte is van uw aandoening of behandeling. Afspraken over uw werk zullen vaak soepeler verlopen als u de bedrijfsarts al vóór de ingreep informeert. U kunt een gesprek voeren met uw bedrijfsarts op het arbeidsomstandighedenspreekuur van de arbodienst van het bedrijf of de organisatie waar u werkt.
Om uw privacy te beschermen is uw toestemming nodig voor eventueel overleg tussen uw specialist en uw bedrijfsarts

Waardevolle bezittingen
Het is raadzaam grotere geldbedragen, sieraden en andere kostbaarheden thuis te laten. De ervaring leert dat het gevaar van zoekraken en diefstal in een openbaar gebouw aanwezig is. Het ziekenhuis kan hiervoor niet aansprakelijk worden gesteld. U kunt eventueel bij de receptie een kluisje huren, dat in de kledingkast op uw kamer bevestigd kan worden.
Lees alles over uw operatie in de gratis ‘CWZ Zorgapp’. U vindt hier informatie over hoe u zich thuis kunt voorbereiden, wat er tijdens de operatie gebeurt en wat u na de operatie het beste kunt doen. U ontvangt ook meldingen als er belangrijke informatie voor u klaar staat.

Voorbereiding operatie in de CWZ Zorgapp

Altijd goed voorbereid met de CWZ Zorgapp:

• Alle informatie die u nodig heeft bij elkaar in één app

• U heeft altijd en overal de informatie bij de hand

• De informatie is overzichtelijk en altijd up-to-date

Hoe download ik de CWZ Zorgapp?

• Zoek in de App Store of Google Play naar: 'Patient journey'.

• Druk op de afbeelding en download de app. Open daarna de app.

• Kies 'Sta toe'. U ontvangt nu berichten als bepaalde informatie belangrijk is voor u.

• Zoek naar 'CWZ Zorgapp'. Klik hierop.

• Kies ‘Neurochirurgie’ en selecteer ‘Operatie wervelkolom’. Is de datum van uw operatie al bekend? Dan kunt u deze invoeren in de app.

• Druk op de knop 'Start'.