Inleiding
Dagelijks hebben we verschillende voedingsstoffen nodig. Iedere voedingsstof heeft zijn eigen functie en samen zorgen ze ervoor dat uw lichaam krijgt wat het nodig heeft. Op dit moment heeft u extra eiwit nodig. Eiwit is een voedingsstof die u dagelijks nodig heeft. Het zijn bouwstoffen van het lichaam en zorgen voor de opbouw van lichaamsweefsels zoals spieren, organen en bloed. Door bijvoorbeeld ziekte of inactiviteit heeft u misschien minder spierkracht en/of conditie. Of heeft u bijvoorbeeld wonden die goed moeten genezen. Voor het herstel is het belangrijk dat u extra eiwitten binnenkrijgt. Eiwit is goed voor de groei van nieuw weefsel zoals botten en bloed, en het behouden of weer opbouwen van uw spierkracht.
Soorten eiwitten
Er kan onderscheid gemaakt worden in dierlijke- en plantaardige eiwitten. Dierlijke eiwitten zitten in vlees(waren), vis, kip, ei, kaas en zuivelproducten. Plantaardige eiwitten zitten in vegetarische vleesvervangers, peulvruchten (bijv. kikker-, spliterwten, linzen, kidneybonen, kapucijners), brood, plantaardige zuivelvervangers, pinda’s en noten.
Belangrijk: er moet in verhouding meer plantaardig eiwit gegeten worden dan dierlijk eiwit voor het beste effect.
Het advies volgens de Schijf van Vijf is om minder dierlijke producten te eten en vaker te kiezen voor plantaardige producten. Dit is goed voor uw gezondheid en het milieu.
Zuivel kan vervangen worden door producten op basis van soja met toegevoegd calcium, vitamine B12 en B2. Andere zuivelvervangers op basis van haver, rijst of kokos, leveren niet voldoende eiwitten.
Zie onderstaande tabel met voorbeelden van de gemiddelde hoeveelheden eiwit per portie.
Product | Gemiddelde hoeveelheid eiwit per portie |
Dierlijke eiwitten |
|
Gevogelte, zoals kip (125 gram onbereid product) | 25 gram |
Vis (120 gram onbereid product) | 20 gram |
Rund- of varkensvlees (100 gram onbereid product) | 18 gram |
Kwark (schaaltje van 150 ml) | 10 gram |
Ei (per stuk) | 6 gram |
(karne)melk, pap, yoghurt (glas of schaaltje van 150 ml) | 5-6 gram |
Kaas (20 gram per snee brood) | 5 gram |
Drinkontbijt (glas van 150 ml) | 3 gram |
Vla (schaaltje van 150 ml) | 3 gram |
Vleeswaren (15 gram per snee brood) | 2 gram |
Bron: Voedingscentrum
Plantaardige eiwitten |
|
Overige vleesvervangers, zoals Quorn (100 gram onbereid product) | 12-14 gram |
Tempé, tahoe, tofu (75 gram bereid product) | 9 gram |
Zuivel vervangend soja product (250 ml) | 8,5 gram |
(Ongezouten) noten, pinda’s (25 gram = een handje) | 5,5 gram |
Peulvruchten (60 gram = een opscheplepel bereid product) | 5 gram |
100% Pindakaas, 100% notenpasta’s (20 gram per snee brood) | 4-5 gram |
Pitten, zaden (15 gram = een eetlepel) | 3-4 gram |
Brood (35 gram per snee) | 3 gram |
Pasta (45 gram = een opscheplepel, bereid product) | 2 – 3 gram |
Rijst (60 gram = een opscheplepel, bereid product) | 2 gram |
Aardappel (100 gram = een opscheplepel, bereid product) | 2 gram |
Bron: Voedingscentrum
Tips en adviezen
Algemene adviezen
Verdeel de maaltijden over de dag. Ga voor ongeveer 6 eetmomenten per dag.
Vermijd te grote porties.
Zorg voor variatie in kleur en wissel koude en warme gerechten met elkaar af.
Varieer in zoete, zure, zoute en bittere producten.
Eet met aandacht, kauw goed en neem de tijd om te eten.
Drink genoeg over de hele dag, gemiddeld 1,5 tot 2 liter.
Zie voorbeelden van dranken, maaltijden en tussendoortjes op bijgevoegde A4 flyer. Plak deze op uw koelkast of zorg dat u deze goed bewaart.
Dranken
Koffie, thee, water en bouillon leveren geen eiwitten. Kies liever voor bijvoorbeeld melkproducten, proteïnewater of plantaardige zuivelvervangers op basis van soja.
Broodmaaltijd en broodvervangers
Kies voor brood, beschuit, knäckebröd, notenbrood, harde of zachte bolletjes of tosti’s. Kies bij voorkeur voor volkoren- of tarweproducten.
Kies ter variatie voor saucijzen-, worsten- of kaasbroodje.
Beleg het brood royaal met eiwitrijk beleg:
(smeer)kazen
salades (zoals eier-, kip-, vissalade)
zuivelspread
vegetarische vervangers zoals paté
vleeswaren
gebakken vis, vis uit blik, gerookte vis
paté
knakworstjes
(100%) pindakaas
ragout of kroket
(100%) notenpasta’s
eigerechten (gebakken, gekookt, geroerd)
hummus
pinda, hazelnoot of cacao pasta
Neem (plantaardig) zuivel zoals (havermout-, Brinta®-, rijstebloem-, griesmeel-,
rijst-)pap, vla, yoghurt, drinkontbijt.
Neem bij voorkeur eiwitverrijkte varianten zoals IJslandse yoghurt/kwark (zoals Skyr®) of producten van Melkunie Protein®. Deze gerechten kunnen verder verrijkt worden met bijvoorbeeld gemengde noten.
Kies ter variatie voor een maaltijdsoep op basis van peulvruchten, zoals spliterwten-, (bruine)bonen- of linzensoep. Of een soep met vlees, kip of vis.
Kies ter variatie voor een saladeschotel op basis van rundvlees, huzaren, vis of ei.
Een maaltijdsalade kan ook de broodmaaltijd vervangen. Voeg hier bijvoorbeeld gerookte kip, hamblokjes, kaas, vis, ei, peulvruchten, vegetarische vleesvervangers en/of noten en zaden aan toe.
Warme maaltijd
Het is belangrijk om, als het lukt, een warme maaltijd te gebruiken. Een warme maaltijd levert meestal méér eiwitten dan een broodmaaltijd of een tussendoortje.
Aardappelen*, rijst, pasta
Het is ook lekker om noten, zaden, blokjes kaas, uitgebakken spekjes toe te voegen aan de stamppot. Zo voeg je extra eiwitten toe aan de warme maaltijd.
Wissel af met (zilvervlies)rijst, pasta, gnocchi, couscous, bulgur, mie(hoen), taco’s, wraps of peulvruchten. Gebruikt bij voorkeur volkorenproducten.
Er kan gebruik gemaakt worden van pasta’s en rijst op basis van peulvruchten zoals kikkererwten en linzen. Deze pasta/rijst soorten bevatten meer eiwit dan ‘normale’ pasta/rijst.
Groente
Peulvruchten (zoals witte-, bruine-, kidneybonen, split-, kikkererwten, linzen) bevatten veel eiwitten en zijn calorierijker dan veel andere groente.
Vlees, vis, kip en vleesvervangers
Gebruik bij voorkeur iedere dag een eiwitcomponent bij de warme maaltijd, zoals vlees, vis, kip, een vleesvervanging op basis van tahoe, tempé, soja of peulvruchten. Of neem ter vervanging noten, eieren en/of kaas.
Soms kan warm gebraden vlees tegen staan. Andere soorten bereidingswijzen voor vlees kunnen zijn: koud gebraden vlees, in dunne plakjes (bijvoorbeeld gehakt) of rolletjes vleeswaar, vlees van de grill, ragout met vlees of een vleessalade.
Maaltijdvervangers
Probeer ook eens een maaltijdsoep, brood, broodvervanger, maaltijdsalade zoals beschreven bij ‘Broodmaaltijd en broodvervangers’.
Heeft u weinig tijd, bent u te moe of heeft u geen zin om te koken, dan kan een kant en klare (gekoelde-, of diepvries)maaltijd uitkomst bieden of bestel de warme maaltijd bij een catering bedrijf. U kunt de diëtist van CWZ vragen naar de CWZ pagina met kant- en klaar maaltijden en maaltijdvoorzieningen in Nijmegen en omstreken. Hierin vindt u een overzicht van al wat mogelijk is aan huis.
Adviezen bij tussendoortjes
Kies nog eens voor een extra broodmaaltijd of broodvervanger, zoals beschreven bij ‘Broodmaaltijd en broodvervangers’.
Rauwkost (bijv. tomaatjes, wortel, komkommer) gecombineerd met een eiwitrijke dip (bijv. hummus, zuivelspread, heksenkaas).
Een gekookt ei, blokje kaas, stukje worst of plakje vleeswaren uit het vuistje.
Handje (ongezouten) noten of pinda’s.
Studenten- of elitehaver.
Noten- of pindareep.
Vis zoals haring, zalm, makreel, witvis, paling.
Frituur- of ovensnacks op basis van vlees, kaas of een vegetarische vervanger.
In de supermarkt zijn speciale energie- en eiwitverrijkte producten te koop, zoals Bouwsteentje® (eiwitrijk petit four gebak) en Easy-to-eat ® (eiwitrijk dessertgebakje). Daarnaast zijn er ook andere eiwitverrijkte producten zoals brood, koeken, (sport)repen.
Drinkvoeding en dieetproducten
Indien het met de normale voeding niet lukt om het gewicht te stabiliseren of te laten toenemen kan er gestart worden met dieetproducten zoals drinkvoeding. Deze producten leveren onder andere eiwit, energie, vitamines en mineralen. Ze kunnen een waardevolle aanvulling zijn op de voeding of deze zelfs vervangen. De producten zijn verkrijgbaar via de apotheek of een facilitair bedrijf. De diëtist kan met u bepalen of extra dieetproducten nodig zijn en welke soorten het beste bij uw situatie passen. De diëtist regelt dan een machtiging, zodat de dieetproducten bij een facilitair bedrijf besteld kunnen worden. De kosten hiervan worden vergoed vanuit de basisverzekering. Let op: als uw eigen risico nog niet is opgebruikt gaan, afhankelijk van uw zorgverzekeraar, de kosten voor de dieetproducten hier vanaf.
Beweging
Tijdens ziekte is het van belang de conditie zo goed mogelijk te behouden. Beweging en sport kunnen bijdragen aan het behouden of verbeteren van de conditie en spiermassa. Alle vormen van beweging zijn goed voor het lichaam en van belang voor alle leeftijdsgroepen. Blijf doen wat u kunt, vanuit daar kan de hoeveelheid beweging worden opgehoogd waar mogelijk.
Vraag eventueel een verwijzing naar een fysiotherapeut.
Hoeveel bewegen?
Als het haalbaar is met uw huidige conditie, is het een mooi doel om naar de landelijke beweegnorm toe te werken:
Bewegen is goed, meer bewegen is beter.
Beweeg tenminste 150 minuten per week matig intensief, verspreid over diverse dagen.
Langer, vaker en/of intensiever bewegen geeft extra gezondheidsvoordeel.
Doe minstens tweemaal per week spier- en botversterkende activiteiten.
Voorkom veel stilzitten of liggen.
Matig intensief bewegen is voor iedereen anders. Bij matig intensief bewegen gaat de hartslag omhoog, versnelt de ademhaling een beetje, krijgt u het wat warmer, maar kunt u nog steeds een gesprek voeren. Denk hierbij aan wandelen, fietsen of stofzuigen.
Voeding en beweging versterken elkaars werking. Neem kort na inspanning een eiwitrijk product te nemen, voor een optimale opbouw van de spiermassa.
Meer informatie
Wilt u meer informatie over eiwitten en/of de Schijf van Vijf? Kijk dan op de onderstaande websites:
www.voedingscentrum.nlhttp://www.voedingscentrum.nl
www.goedgevoedouderworden.nlhttp://www.goedgevoedouderworden.nl
Voor meer informatie ten aanzien van eiwitten, kunt u het Santeon filmpje bekijken via onderstaande link:
Via onderstaande link kunt u zoeken naar eiwitrijke producten die verkrijgbaar zijn in diverse supermarkten of via websites.
Wanneer neemt u contact op?
Als uw gewicht blijft dalen, neem dan contact op met uw behandeld arts en/of diëtist van CWZ. Bent u hier niet langer onder behandeling, neem dan contact op met uw huisarts of vind een diëtist in uw buurt. Dit kan via de website www.nvdietist.nlhttp://www.nvdietist.nl.
Bij vragen en/of onduidelijkheden kunt u van maandag tot en met vrijdag tussen 8.00 uur en 16.30 uur contact opnemen met de afdeling diëtetiek. Telefoonnummer: 024 365 85 59.
Canisius Wilhelmina Ziekenhuis Nijmegen
Postbus 9015
6500 GS Nijmegen
G1003Laatst bijgewerkt op 9 januari 2026