Vallen- in en rond huis voorkomen

Een val-/struikelincident gebeurt vaak heel snel. De gevolgen beperken zich vaak tot schaafwonden of blauwe plekken maar kunnen bij ouderen vaak een grotere impact op hun levenskwaliteit hebben.
1 op de 3 thuiswonende ouderen valt minstens 1 keer per jaar.
Door onder andere het huis op een veilige manier in te richten kunt u het risico op vallen/struikelen verminderen.

Risico op vallen

Vallen kan meerdere oorzaken hebben.
Sommige oorzaken hebben betrekking op uzelf, andere op gevaren in uw omgeving.

Naarmate u ouder wordt gaat uw lichamelijke conditie achteruit. Hierdoor wordt de kans dat u valt groter. Deze kans wordt nog groter als u:

• eerder gevallen bent in het afgelopen jaar

• bepaalde ziektes heeft, zoals: hart- en vaatziekten, beroerte, Parkinson of diabetes

• bepaalde medicijnen gebruikt

• last heeft van bloeddrukdaling (duizeligheid)

• bewegings- en balansproblemen heeft

• problemen heeft met zien, horen of met allebei

Natuurlijk kunnen ook andere factoren een rol spelen. Als u gevallen bent is het dan ook altijd belangrijk om te bekijken wat de oorzaak hiervan zou kunnen zijn. Doe dit samen met uw familie, huisarts, geriater, ergotherapeut of fysiotherapeut.

Wat kunt u doen om een val te voorkomen?

Vallen en medicijngebruik
Uw kans op vallen wordt groter wanneer u gebruik maakt van:

• slaap- en/of kalmeringsmiddelen

• medicijnen tegen hart- en vaatziekten
  en/of

• meer dan 4 soorten medicijnen

Bespreek met uw huisarts of:

• u uw medicijnen op de juiste wijze en op het juiste tijdstip inneemt

• uw slaapmedicijnen vervangen kunnen worden door andere maatregelen

• het nodig is dat u meer dan 4 soorten medicijnen gebruikt en of dat problemen kan geven

Vallen en bloeddrukdalingen (duizeligheid)

Heeft u last van bloeddrukdalingen (duizeligheid) na het opstaan of na het eten? En heeft u het gevoel dat:

• u flauwvalt

• u zwarte vlekken voor uw ogen ziet

• u een onvast gevoel heeft in uw benen

Dan is het belangrijk dat u:

• voordat u opstaat eerst op de rand van uw bed of stoel gaat zitten. Zet daarna uw voeten op de grond en sta voorzichtig op.

• altijd traag opstaat.

• het hoofdeinde van uw bed altijd iets hoger zet.

Vallen en bewegings- of balansproblemen
Als uw bewegings- of balansproblemen heeft, is het belangrijk dat u:

• goed passende schoenen draagt

• eventuele voetproblemen (bijvoorbeeld ingegroeide nagels of wondjes) snel oplost

• regelmatig uw loophulpmiddel (bijvoorbeeld rollator) laat controleren of dit nog veilig genoeg is: zitten de kabels goed vast, werken de remmen nog?

• als u een rollator gebruikt controleert of deze op de rem staat, als u gaat zitten én als u opstaat

Vallen en problemen met zien
Als u merkt dat u minder goed ziet of dat uw gezichtsvermogen achteruit gaat, is het belangrijk om dit met uw arts of opticien te bespreken. Een veilige omgeving is dan nog belangrijker.

Wanneer u een bril draagt, is het belangrijk dat:

• u de bril altijd in de buurt heeft

• de bril regelmatig schoonmaakt

• u een keer per jaar een opticien bezoekt voor controle van de glazen/sterkte

Checklist
Gelukkig kunt u zelf veel doen om een ongeval in of om huis te voorkomen! Door maatregelen te treffen, vergroot u de kans dat u veilig oud kunt worden in uw eigen huis. Hieronder vindt u een uitgebreide checklist. Door deze in te vullen weet u hoe veilig uw huis is. Daarna vindt u adviezen om onveilige situaties te verbeteren. Ook vindt u een overzicht van veilige en comfortabele producten die te koop zijn om onveilige situaties te verbeteren.

Op de volgende bladzijde vindt u een checklist met 13 vragen over uw eigen huis.

Vul deze in voordat u verder leest.

Voorkom struikelen en vallen!

Heeft u vragen met ‘nee’ beantwoord? Lees dan hieronder hoe u deze onveilige situaties kunt verbeteren.

Adviezen om onveilige situaties te verbeteren

Elektriciteitssnoeren
Over losliggende snoeren kunt u struikelen en vallen. Zorg daarom voor een snoer- of een kabelgoot om elektriciteitsdraden op de plinten vast te maken.

Loopruimte
Zorg voor voldoende loopruimte in huis. Zet meubels niet dicht op elkaar en houd de looppaden vrij.

Voldoende licht
Veel ongevallen gebeuren in het donker, bijvoorbeeld als u ’s nachts naar het toilet gaat. Een lampje op uw nachtkastje of een beweging sensor lampje op de gang, zorgt ervoor dat u niet in het donker hoeft te lopen.

Trap goed verlicht
Als u een trap in huis heeft is het belangrijk dat de trap goed verlicht is, zodat u niet in de schaduw loopt. Dit geldt met name voor het afdalen. Het is belangrijk dat u niet rechtstreeks in de lamp kijkt. Hierdoor kunt u verblind raken wat de kans op vallen groter maakt.

Traptreden voldoende stroef
Zorg ervoor dat de treden stroef zijn. Een goede bekleding van de trap bestaat uit een dunne, stroeve vloerbedekking over de volledige breedte van de trap. Een woninginrichter kan u hierin adviseren. Een houten trap kunt u eventueel voorzien van antislip materiaal of ‘halvemaan’-vloerbedekking.

Trapleuning stevig vast
De trapleuning moet goed vastzitten zodat u zich goed kunt vasthouden. Het is wenselijk om een trapleuning aan beide kanten van de trap te hebben. Er is dan altijd een leuning beschikbaar aan de kant van de vrije hand als u iets draagt.

Losse vloerkleedjes
Losse kleedjes of kleden op (gladde) vloeren veroorzaken veel valpartijen. De veiligste en beste oplossing is om deze te verwijderen. Een andere oplossing is het gebruik van antislip. Er zijn deurmatten met een antislip-laag, antislip-onder matten of antislip-strips.

Drempels
Om struikelen over drempels te voorkomen, kunt u de opstaande randen afschuinen. Het vermindert de kans om achter de drempel te blijven haken. Een andere mogelijkheid is de drempels verwijderen.

Deurklinken met teruggebogen handvat
Als u achter de deurkruk blijft hangen, bijvoorbeeld met uw mouw, dan kunt u uw evenwicht verliezen en vallen. Deurkrukken met een omgebogen handvat verminderen de kans om te blijven haken (zie tekening). U kunt deze kopen bij doe-het-zelf-zaken.

Badkamer
In de badkamer kan water, zéker in combinatie met zeep, ervoor zorgen dat u uitglijdt. Zorg daarom voor antislip-materialen. In de doucheruimte/het bad kunt u antislip-stickers of een rubberen antislip-bad- of -douchemat aanbrengen. Onder uw badkamer- en toiletmatten kunt u antislipmatten of antislip-strips aanbrengen, zodat de matten niet gaan glijden. Het is nog beter om badmatten te verwijderen, maar doe dit alleen als u antisliptegels op de vloer heeft liggen.

Veilige en comfortabele producten die te koop zijn

Er zijn veel producten op de markt die uw leven veiliger kunnen maken. Om u op weg te helpen zetten we hieronder deze producten op een rij. De meeste van deze producten zijn te koop in doe-het-zelf-zaken of via de thuiszorgwinkel. Voor sommige aanpassingen in huis kunt u misschien een (gedeeltelijke) vergoeding krijgen. Hierover kan een medewerker van uw gemeente u informeren.

Algemeen in en rondom huis

Antislip
Werking: Voorkomt uitglijden op gladde vloeren overal in huis. Is verkrijgbaar als ondermat of als strip, als sticker of als kant-en-klare mat. Tip: U kunt antislip-materiaal zelf op maat knippen zodat het onder ieder kleed past.

Handgrepen/wandbeugel
Werking: Deze bieden steun bij hoge opstap of drempel, maar ook in bad, douche, toilet en bij het traplopen.
Tip: Let erop dat de ondergrond waar de greep op bevestigd wordt ook stevig is.

Kabelclips / snoergoot
Werking: Wegwerken van kabels.
Tip: Er zijn verschillende varianten: zelfklevende kabelclips, snoerzadeltjes en ook complete goten.

Tochtprofiel
Werking: Vervangt de drempel als wering tegen tocht, maar geeft geen ongelijke verhoging van de drempel.
Tip: Drempels kunnen ook afgeschuind worden, zo is er minder kans op struikelen.

Deurkrukken met omhoog gebogen vorm
Werking: Voorkomt dat u met uw mouw achter de deurkruk blijft hangen. Bijkomend voordeel is dat u meer steun heeft tijdens het openen en sluiten van de deur.

Brievenkast of -mand
Werking: Zorgt dat post niet op de grond valt.

Draadloze telefoon
Werking: Zorgt dat u de telefoon altijd mee kunt nemen en binnen handbereik hebt.

Automatische verlichting buiten
Werking: Geeft automatisch licht als het donker wordt (schemerschakelaar) of als er beweging in de buurt is (bewegingssensor).

Sociaal alarmeringssysteem
Werking: Alarmeert in geval van nood.

Slaapkamer

Seniorenbed
Werking: Is hoger dan een normaal bed. Hierdoor is in- en uitstappen eenvoudiger.
Tip: Wanneer u geen seniorenbed heeft, kunt u een bedverhoger gebruiken. Meet voordat u deze koopt de poten van uw bed op.

Bedlampje
Werking: Zorgt dat er altijd licht is als u ‘s nachts moet opstaan.

Badkamer

Wandbeugel
Werking: Beugel naast het bad, of in de douche geeft steun bij het in- en uitstappen.
Tip: Kijk voor bevestiging goed naar welke hoogte voor u het meest comfortabel is.

Badzitje
Werking: Biedt de mogelijkheid om goed ondersteund te baden.
Tip: Neem voordat u dit koopt de maat van het bad op. Wij adviseren u om een stoeltje met rugleuning te kiezen.

Douchezitje/douchestoel
Werking: Biedt mogelijkheid om zittend te douchen.
Tip: Een inklapbare stoel bespaart ruimte. Het is van belang dat u ofwel steun van de muur heeft ofwel een stoeltje met rugleuning gebruikt.

Doucheglijstang
Werking: Zorgt voor verstelbare hoogte van de douchekop. De glijstang moet te gebruiken zijn vanuit de zittende positie.
Tip: Een doucheglijstang is geen handgreep, daar is hij niet stevig genoeg voor! Er zijn combinatieproducten in de handel die u wel als handgreep kunt gebruiken.

Beugel naast toilet
Werking: Zorgt voor meer steun op het toilet. Gebruik deze beugel als u gaat zitten of staan.
Tip: Gebruik nooit de wasbak/het fonteintje of de toiletrolhouder. Deze kunnen afbreken.

Verhoogd toilet/ toiletverhoger
Werking: Zorgt voor een hoger toilet. Hierdoor is het makkelijker om te gaan zitten en weer op te staan.
Tip: Er bestaat ook een toiletverhoger. Dit is een losse verhoger die op elk toilet geplaatst kan worden. Het is niet nodig om een geheel ander toilet aan te schaffen.

Hulp bij aan- en uitkleden

Schoenlepel met lange steel
Werking: Zorgt dat u niet hoeft te bukken als u uw schoenen aantrekt.
Tip: Gebruik de schoenlepel altijd in zittende positie.

Helping hand
Werking: Deze stok met knijpmechanisme zorgt dat u gemakkelijk dingen kunt oprapen zonder te bukken. Hij is ook bruikbaar bij het aan- en uitkleden.

Kousenaantrekker
Werking: Maakt aantrekken van kousen, sokken en panty’s zonder bukken mogelijk.

Pantoffels
Werking: Zorgt voor warme voeten en minder snel uitglijden.
Tip: Goede pantoffels zijn niet glad en omsluiten de voet goed. Dit is vergelijkbaar met een goede schoen. De pantoffels mogen niet los zitten. U kunt beter geen slippers dragen.

Huishoudelijke activiteiten

Dienblad met antislip
Werking: Zorgt dat voorwerpen niet schuiven op het dienblad.
Tip: Een goed alternatief voor een dienblad een rollator met een (dien)blad.

Stoffer en blik met lange steel
Werking: Zorgt dat u niet hoeft te bukken bij het vegen.

Uitschuifbare ramenlapper
Werking: Gemakkelijker ramenlappen zonder te hoeven rekken of op een trap te staan.

Verlengstuk voor de stofzuiger
Werking: Gemakkelijker stofzuigen zonder bukken.
Tip: Gebruik voor de trap een kruimeldief!

Boodschappentas op wielen
Werking: Zorgt dat u geen zware boodschappen meer hoeft te tillen of dragen.
Tip: Wanneer u besluit een boodschappentas op wielen te kopen, kies dan een stevig wagentje met grote wielen, dat licht van gewicht is en gemakkelijk manoeuvreerbaar.
U kunt ook kiezen voor een rollator met boodschappenmand.

Lopen en fietsen

Wandelstok
Werking: Een extra steun tijdens een wandeling.
Tip: Er zijn wandelstokken met een uitklapbaar stoeltje zodat u even kunt uitrusten tussendoor. Een wandelstokklem zorgt dat u uw stok kunt ophangen aan bijvoorbeeld een tafel en voorkomt onnodig bukken. Een pols-lus zorgt dat u uw wandelstok even los kunt laten zonder dat hij valt als u bijvoorbeeld de deur opent.

Rollator
Werking: Makkelijker voortbewegen, zowel in huis als buitenshuis.
Tip: Kies voor een rollator met 4 wielen en zorg dat u voldoende ruimte heeft om de rollator te gebruiken. Laat u adviseren door een deskundige bij de aanschaf van een rollator.

Seniorenfiets
Werking: Veiliger fietsen! Een goede fiets heeft: een lage instap, een passende framehoogte, antislip-handvatten en -pedalen, trommelremmen, brede banden met goed profiel, goede verlichting, reflectoren, een achteruitkijkspiegel en het zadel staat niet te hoog.

Fietstas
Werking: Veilig spullen meenemen op de fiets.
Tip: Door het gebruik van fietstassen hoeven er geen losse tassen aan het stuur te hangen wat voor onveilige situaties kan zorgen.

Meer informatie

Heeft u behoefte aan een persoonlijk advies van een ergotherapeut, dan is dat mogelijk.
De ergotherapeut kan u nog meer tips en adviezen geven ter preventie van vallen. Deze adviezen zijn niet alleen gericht op uw omgeving maar ook op de manier waarop u de dagelijkse bezigheden uitvoert. Als het noodzakelijk is, kan de ergotherapeut op huisbezoek komen en samen met u de thuissituatie en mogelijke aanpassingen bespreken.
U kunt via uw huisarts of revalidatiearts doorverwezen worden naar de afdeling ergotherapie van CWZ.

Meer informatie over veiligheid in huis vindt u op de website www.veiligheid.nlhttp://www.veiligheid.nl en www.seniorgezond.nlhttp://www.seniorgezond.nl