Nazorg bij een stoma

U krijgt deze informatie omdat er bij u een stoma is aangelegd. Dit is een ingrijpende gebeurtenis waarbij u begeleidt wordt door de stomaverpleegkundigen. Zij zijn gespecialiseerd op het gebied van de stomazorg. Op de afdeling heeft u al geoefend met de stomazorg. Nu u met ontslag gaat kunt u zelf, eventueel met hulp van uw mantelzorger of thuiszorg, aan de slag. Voor uw ontslag bekijkt de stomaverpleegkundige welk stomamateriaal het meest geschikt is voor uw stoma. Ze bestelt voldoende materialen bij de medisch speciaalzaak en regelt de machtiging voor de zorgverzekeraar.

Controle stomapoli

De eerste afspraak op de stomapoli is na 1 tot 2 weken.

In de eerste paar weken na de operatie veranderd de stoma. De grootte, kleur en productie van de stoma (hoeveelheid ontlasting en de dikte) kunnen veranderen. De stomaverpleegkundige bekijkt uw stoma, verwijdert eventuele hechtingen en beoordeelt de grootte van de mal die u hanteert voor uw stoma. Zij zal ook met u bespreken of u nog tevreden bent met uw stomamateriaal.

De stomaverpleegkundige kan u en uw partner/familie verdere uitleg geven over alle aspecten die het hebben van een stoma met zich meebrengt. Denk hierbij aan:

• Stomamaterialen

• Voeding

• Verzorging van de stoma

• Sport

• Werk

• Vakantie

• Seksualiteit

• Incontinentie.

Ook als zich emotionele problemen voordoen kunt u bij hen terecht. Zij verwijst u zo nodig door naar andere hulpverleners.

Na deze eerste controle volgen er nog 2 afspraken; na 1 maand en na 2 tot 3 maanden. Vaak is na de derde controleafspraak de stoma en de zorg daaromheen stabiel. Daarna blijft de stomaverpleegkundige uw aanspreekpunt voor vragen met betrekking op uw stoma. In de loop van de tijd kunnen er diverse veranderingen op het gebied van stomazorg optreden en wordt er aangeraden jaarlijks een controle te plannen. Deze afspraak moet u zelf maken via de polikliniek heelkunde.

Leefregels

Tillen
Wij raden aan om de eerste zes tot acht weken na de operatie niet te tillen. Daarna kunt u uw werkzaamheden en activiteiten weer opbouwen. Belangrijk is om op een juiste manier tilwerk te verrichten, waarbij zo weinig mogelijk spanning op de buik ontstaat. Zware voorwerpen kunt u beter niet tillen, omdat er dan te veel druk op de buikspieren komt, waardoor er complicaties kunnen ontstaan aan de stoma.

Let op: Wanneer u iets tilt, doe dit dan met een iets ingetrokken navel en tijdens een uitademing. Handig hierbij is om te blazen of hardop te tellen. Op deze manier is de druk in de buik tijdens het tillen het laagst. Na deze zes tot acht weken kunt u rustig uw buikspieren wat meer gaan belasten.

Sport en bewegen
Een stoma hoeft geen belemmering te zijn om te bewegen of sportief bezig te zijn. U kunt fysiek meestal net zo actief zijn als voor uw operatie. Beoefent u een intensieve krachtsport of een contactsport, overleg dan met de stomaverpleegkundige hoe u dat weer op kunt pakken.

Gun u zelf enige tijd om te herstellen. Wandelen is ideaal om mee te beginnen. Na de operatie is het goed om door het huis of de tuin te lopen. Stel elke week kleine bewegingsdoelen op om rustig aan weer uw kracht en conditie op te bouwen.

Nuttige tips

• Knip of scheer de haartjes op de plek van de huidplak regelmatig weg. Gebruik hiervoor geen ontharingscrème of scheerschuim, maar alleen een wegwerpscheermesje. Scheer met de haargroei mee. Let hierbij goed op dat u de stoma niet beschadigt. Stomapoeder of een huidbeschermende tissue kunnen het scheren makkelijker maken.

• Zeepresten kunnen huidirritaties veroorzaken. Maak de huid daarom schoon met lauw warm water.

• Gebruik geen olie, vette zalf of bodylotion onder de huidplak. Deze verminderen de plakkracht.

• Gebruik nooit een föhn om de huid te drogen. Er bestaat kans op verbranding van de stoma, omdat deze niet gevoelig is voor pijn.

• Het is raadzaam om te zorgen dat u altijd opvangmateriaal bij u heeft in geval van nood.

• Ondersteun de stoma bij verhoogde druk, zoals bij hoesten of niezen.

• Tijdens het reinigen van de stoma kan het slijmvlies wat gaan bloeden. Dit is een vrij normaal verschijnsel waar u zich geen zorgen over hoeft te maken.

• U kunt douchen met of zonder opvangsysteem. Doucht u zonder opvangsysteem, houd er dan rekening mee dat er wat ontlasting uit de stoma kan komen.

• Heeft u een ileostoma dan kunt u het beste 's ochtends voor het ontbijt douchen en uw stoma verzorgen, omdat er dan meestal weinig ontlasting uit de stoma komt.

Na de operatie kan er nog ontlasting en slijm via de anus naar buiten komen. Dit is een normaal verschijnsel; per persoon is het verschillend hoeveel klachten of hinder dit geeft. Bespreek dit met uw stomaverpleegkundige.

Informatie over een Colostoma

Voor u met ontslag gaat, heeft uw colostoma ontlasting geproduceerd. De dikte van de ontlasting kan nog wisselend zijn, van vloeibaar tot een zachte brijig. Vaak produceert een stoma op de dikke darm dagelijks zacht brijige ontlasting. Het kan voorkomen dat de stoma een dag niet productief is.

Is dat een probleem? Stel u zelf dan de volgende vragen: heeft u buikklachten zoals een vol gevoel, pijn in de buik, geen eetlust, oprispingen en/of misselijk?

• Is het antwoord op de meeste vragen Ja en was de laatste ontlasting erg stevig; dan is het verstandig te overleggen met de stomaverpleegkundige. Wat u zelf kunt doen, is voldoende drinken(ruim 1,5 tot 2 liter vocht per 24 uur) en een extra zakje Macrogol® of Movicolon® innemen.

• Is het antwoord Nee, dan hoeft u zich geen zorgen te maken. U hoeft niet iedere dag ontlasting te produceren.

U hoeft geen speciaal dieet te volgen. Lees voor meer informatie de pagina “Voedingsadviezen voor patiënten met een colostoma”. Op deze pagina staan adviezen over voeding en vochtinname bij een colostoma.

Informatie over een Ileostoma:

• Uw ileostoma produceert 750-1000ml vloeibare ontlasting per 24uur. Hierbij leegt u het zakje wanneer deze voor 1/3 gevuld is. Dat betekend gemiddeld zo’n 4 tot 7 x daags, waarvan 1 á 2 x per nacht.

• Meestal produceert de ileostoma ieder dagdeel ontlasting. Wanneer u langer dan 12 uur geen ontlasting in het stomazakje hebt en u krijgt hier buikpijn of klachten van misselijkheid bij dan is het verstandig te overleggen met de stomaverpleegkundige.

• Er kan ook sprake zijn van een te hoge stomaproductie (> 1000-1500ml gedurende 72 uur) dit noemen we een ‘High output stoma’. U merkt dit als u veel vaker dan gewoonlijk het stomazakje moet legen en de ontlasting waterdun is. Als deze situatie een paar dagen achter elkaar hetzelfde blijft, kan dit tot vochttekort en/of zouttekort leiden.

Advies

• Wanneer u klachten herkent van vochttekort of zouttekort, neem dan contact op met de stomaverpleegkundige, uw behandelend arts of de diëtiste.

• U hoeft geen speciaal dieet te volgen, maar er zijn wel een aantal zaken waar u rekening mee kunt houden. Lees voor meer informatie de pagina “Voedingsadviezen voor patiënten met een ileostoma”. Op deze pagina staan adviezen over voeding en vochtinname bij een ileostoma.

• Belangrijk is dat u rustig eet en goed kauwt; hiermee kunt u een verstopping voorkomen.

Stomaproblemen

Parastomale Hernia
Wanneer er een zwelling ontstaat rondom uw stoma kan er sprake zijn van een breuk in de spierlaag van de buikwand (parastomale hernia). U hoeft niet meteen uw stomaverpleegkundige of arts te raadplegen. U kunt wachten tot uw volgende afspraak. Neem bij twijfel contact op met de stomaverpleegkundige of als u de volgende klachten ervaart:

• Pijn en/of krampen

• Een veranderd ontlastingspatroon

• Verzorgingsproblemen / lekkages

Bij een stomabreuk kan de stomaverpleegkundige adviseren een steunband-of broek te dragen. Deze wordt aangemeten door de stomaverpleegkundige. Het is aan te raden om overdag bij uw activiteiten deze band te dragen. Wanneer u regelmatig zwaar werk doet, kan het dragen van een steunband wat extra ondersteuning geven en mogelijk een breuk helpen voorkomen. De steunbandage (vanaf €40,- per band) wordt zonder echte breuk niet vergoed door uw verzekeraar.

Wanneer u overgewicht heeft, dan kunt u zelf beginnen met afvallen. Uit onderzoek is gebleken dat afvallen helpt bij:

• Vermindering van de klachten doordat de druk in de buik minder wordt.

• Minder kans dat de breuk groter wordt.

• Minder kans op complicaties wanneer u een operatie moet ondergaan.

Wanneer u meer klachten krijgt van de stomabreuk en de stomaverzorging lastiger wordt, kan de stomaverpleegkundige u verwijzen naar de chirurg.

Uitstulping van de stoma (Prolaps)
Als de stoma langer is dan normaal of meer uitsteekt, kan dat wijzen op een prolaps. Hiervoor hoeft u niet meteen een stomaverpleegkundige of arts te raadplegen. U kunt wachten tot uw volgende afspraak. Neem bij twijfel contact op met de stomaverpleegkundige of als u de volgende klachten ervaart:

• Problemen met het aanbrengen van het stomamateriaal.

• Buikpijn.

• Een blauw/zwarte verkleuring van de stoma.

• Geen productie meer van de stoma.

Bij een prolaps kan de stomaverpleegkundige u leren de stoma voorzichtig in de buik terug te duwen. Om de stoma vervolgens op de plek te houden, is het mogelijk om een steunband/broek te dragen. Deze wordt aangemeten door de stomaverpleegkundige van de medisch speciaalzaak. Het is aan te raden om deze band bij uw activiteiten overdag te dragen. De steunbandage (vanaf €40,- per band) wordt niet vergoed door uw verzekeraar.

Een prolaps verdwijnt meestal niet spontaan. Wanneer u hierdoor problemen heeft met de stomaverzorging, kan de stomaverpleegkundige u verwijzen naar de chirurg.

Wanneer u overgewicht heeft, dan kunt u zelf beginnen afvallen. Afvallen helpt bij:

• Vermindering van de klachten doordat de druk in de buik minder wordt.

• Minder kans dat de breuk groter wordt.

• Minder kans op complicaties wanneer u een operatie moet ondergaan.

Pancaking
Pancaking is een veel voorkomend probleem bij colo- en ileostomadragers. Bij pancaking zakt de ontlasting niet in het stomazakje, maar blijft het als een prop op de stoma staan. Door de druk van het dragen van kleding wordt het zakje vlak gedrukt. Om het ontluchtingsfilter heen wordt de lucht uit het zakje gedrukt. Hierdoor trekt het stomazakje vacuüm en kleven de plastic folielaagjes aan elkaar. In het zakje is dan geen ruimte voor de ontlasting en hierdoor kunnen lekkages ontstaan.

Enkele tips om wat lucht in het stomazakje te houden en vacuüm te voorkomen/verkleinen:

• Meer drinken

• Meer vezels te eten

• Meer bewegen

• Plak het ontluchtingsfilter af met de stickertjes uit de doos van de opvangzakjes

Wanneer neemt u met ons contact op:

• Bij problemen met het stomamateriaal of met kapotte of pijnlijke huid.

• Wanneer er niet wegdrukbare roodheid is ontstaan rond de stoma.

• Wanneer er meerdere lekkages van het stomamateriaal zijn geweest.

• De huid erg blijft jeuken en/of er rode plekjes op de huid rond de stoma zijn ontstaan.

• Wanneer de stoma verder naar buiten komt (uitpuilt).

• Er een zwelling onder de stoma is ontstaan en u daar last van heeft.

De stomaverpleegkundigen zijn Jacqueline Cornelissen en Cynthia Derksen.

Polikliniek heelkunde (B58)

stomapoli@cwz.nlmailto:stomapoli@cwz.nl

024 365 77 47 (wanneer u de voicemail krijgt, spreek dan een boodschap in. U wordt binnen 1 werkdag terug gebeld).

Bereikbaar van maandag t/m vrijdag van 8.00 tot 16.30u.

Bij spoed en dringende zaken belt u naar 024 365 76 57. Vraag naar sein: 2064

Bij afwezigheid (vanwege scholing, vakantie of ziekte) kunt u bij problemen contact opnemen met polikliniek heelkunde (B58) (024-365 82 60).