Levercirrose

De lever is het grootste interne orgaan en ligt onder de rechter long. De lever heeft meerdere functies, weegt ongeveer 1500 gram en heeft een rood bruine kleur. De lever is te verdelen in 8 verschillende delen. De rechterkwab is veel groter is dan de linkerkwab. Onder de rechterkwab vind je de maag en onder de linkerkwab vind je de galblaas. De lever wordt voorzien van voedingsstoffen en zuurstof door de leverslagader. Ook wordt er bloed aangevoerd door de veel dikkere poortader met voedingsstoffen uit het spijsverteringskanaal.

De twee leveraders monden aan de bovenkant van de lever uit in de grote holle ader. Het leverweefsel bestaat uit duizenden veelhoekige leverkwabjes van ongeveer een millimeter doorsnede. De galwegen voert de gal af en verlaat de lever.

Levercirrose

Levercirrose is een aandoening waarbij het gezonde littekenweefsel langzaam wordt vervangen door littekenweefsel. Dit kan verschillende oorzaken hebben. Het gevolg is dat de lever steeds minder goed werkt. Bij levercirrose is er zoveel littekenweefsel in de lever, dat dit de opbouw van de lever heeft beschadigd. Dit wordt ook wel ‘verlittekening van de lever’ genoemd. Dit kan komen door een chronische infectie, een vergiftiging of een chronische (lever)ziekte. Hierdoor gaan levercellen eerst ontsteken en daarna sterven ze af. De afgestorven levercellen worden daarna vervangen door bindweefsel. De lever raakt steeds meer beschadigd en gaat steeds minder goed werken. Om het functieverlies van de lever te compenseren, gaan de gezonde levercellen zich delen. Bij beginnende levercirrose kan de lever daardoor eerst groter worden. In een latere fase wordt de lever juist weer kleiner.

Zo lang de oorzaak niet wordt weggenomen, kan de littekenvorming en aantasting van de lever zich steeds verder uitbreiden. Het is belangrijk dit proces op tijd te stoppen. Als er te veel gezond leverweefsel verdwijnt en het bloed niet meer goed door de lever kan stromen, ontstaan er ernstige problemen. De oorzaak van de leverziekte kan behandeld worden ( denk aan virale hepatitis). De littekenvorming blijft bestaan maar kan wel minder worden. Als de oorzaak van levercirrose niet te behandelen is, kan de levercirrose zich steeds verder uitbreiden. Uiteindelijk kan levercirrose dan tot leverfalen leiden of leverkanker.

Een gezonde lever is glad               Bij levercirrose is de lever bobbelig

Klachten

Levercirrose is een sluipend proces. Dit betekent dat levercirrose langzaam ontstaat en dat patiënten in het begin vaak niet of nauwelijks klachten hebben. Na een tijd raakt de lever steeds meer beschadigd. Hierdoor kunt u last krijgen van:

• vermoeidheid en zwakte;

• verminderde eetlust en gewichtsverlies;

• misselijkheid en braken;

• buikpijn;

• jeuk;

• geelzucht;

• kleine spinvormige bloedvaatjes op de borst en bovenarmen (spider naevi);

• donkere plekken in het gezicht en rode handpalmen;

• stoppen van de menstruatie bij vrouwen;

• borstvorming en impotentie bij mannen;

• verwardheid en desoriëntatie;

• gewichtstoename door vocht in de buik en buikomvang neemt toe.

In een gevorderde fase van levercirrose stroomt het bloed steeds moeilijker door de lever. Hierdoor ontstaat stuwing in de bloedvaten van de lever en de darmen. De druk in de poortader (bloedvat dat bloed naar de lever aanvoert) neemt hierdoor toe. Dit wordt ‘portale hypertensie’ genoemd. Hierdoor kunnen de volgende klachten ontstaan:

• spataderen in slokdarm, maag en/of rectum;

• oedemen in de voeten en/of benen;

• vochtophoping in de buikholte (ascites);

• vergrote milt.

Oorzaken

Elke chronische leveraandoening kan uiteindelijk tot een cirrose leiden. Door de ontstekingsreactie blijft het leverweefsel beschadigd en ontstaat er littekenweefsel. Eerst kleine strengetjes, later gaan deze een soort netwerk vormen en worden de strengen dikker. De opbouw van de lever verandert langzaam en uiteindelijk ontstaan er zogenaamde ‘noduli’, een soort eilandjes van levercellen omringt door littekenweefsel. De duur van het proces tot cirrose ontstaat, kan sterk variëren van een paar tot tientallen jaren. Dit hangt af van de soort aandoening en de activiteit van de aandoening.

Oorzaken kunnen zijn:

• te veel alcohol drinken (alcoholverslaving);

• sommige medicijnen;

• blootstelling aan sommige chemische stoffen;

• virusinfecties zoals hepatitis B C of D;

• auto-immuunziekten;

• Wilson (een stofwisselingsziekte);

• hemochromatose (P4)| (ijzerstapeling, een stofwisselingsziekte);

• leververvetting (NASH).

Er zijn factoren die het proces kunnen versnellen, zoals roken, alcohol en het gebruik van cannabis.

Diagnose

Meestal is een combinatie van onderzoeken nodig om de diagnose te stellen:

• Een lichamelijk onderzoek. Bij sommige typen levercirrose kan de arts voelen dat de lever vergroot is. Of juist verkleind bij gevorderde cirrose. Vaak is het belang van lichamelijk onderzoek: vocht in de buik, spider naevi, etc.

• Een bloedonderzoek. Uit het bloed is op te maken hoe ernstig de lever is beschadigd. Met bloedonderzoek kunnen ook hepatitis virussen worden opgespoord.

• Echo van de lever en in sommige gevallen wordt de diagnose gesteld door middel van een CT-scan of een MRI.

• Als levercirrose is vastgesteld, wordt vaak ook een gastroscopie gedaan voor het uitsluiten van slokdarm spataderen.

Behandeling

De behandeling van levercirrose hangt af van de oorzaak. Sommige ziekten die levercirrose veroorzaken zijn goed te behandelen. Bijvoorbeeld virale hepatitis. Hiervoor krijgt men dan medicijnen. Als levercirrose in een vroege fase wordt vastgesteld kan de leverfunctie nog beter worden. Een alcoholverbod, goede voeding, een goed lichaamsgewicht en afvallen kunnen helpen dat dit beter wordt.

Als de ziekte die de levercirrose veroorzaakt onder controle is of geneest, stopt de vorming van nieuw littekenweefsel. De lever beschadigt niet verder en kan beter worden. Zo kan bijvoorbeeld chronische hepatitis B of C behandeld worden met medicijnen. De lever verschrompelt dan niet verder. Het littekenweefsel dat al gevormd is, blijft wel bestaan. De cirrose zelf is dus niet te behandelen. Soms is er wel regressie van fibrose. Als de oorzaak van de levercirrose niet wordt weggenomen, bereidt de littekenvorming zich uit en raakt de lever verder beschadigd.

Levercirrose kan jarenlang stabiel blijven, maar ook steeds erger worden. Als een groot deel van de lever beschadigd is kan een levertransplantatie nodig zijn of leverkanker ontstaan. Niet iedereen komt daarvoor in aanmerking.

Bij levercirrose is het belangrijk dat de ziekte niet verder gaat. Wat kunt u het beste doen?

• Helemaal geen alcohol drinken.

• Goed eten: voeding met voldoende koolhydraten, eiwitten, vitaminen en weinig vetten.

• Zoutarm eten (P1). Dit helpt bij vochtophoping in de buik. Soms schrijft de arts ook plaspillen voor.

• Zo weinig mogelijk medicijnen gebruiken. De lever moet deze namelijk afbreken.

Complicaties

Uiteindelijk is de lever niet meer in staat om giftige stoffen onschadelijk te maken en uit het bloed te verwijderen. Hierdoor komen afbraakproducten in de hersenen terecht, waardoor vergiftiging van de hersenen ontstaat (encefalopathie). Dit kan trillende handen, concentratieverlies, sufheid, verwardheid en een gedragsverandering veroorzaken. Uiteindelijk kan de patiënt in coma raken en overlijden. Levercirrose kan in een gevorderde fase leiden tot leverkanker.

De gevolgen van levercirrose zijn soms wel te behandelen. Zo zijn slokdarmbloedingen te voorkomen door de slokdarmspataderen bijvoorbeeld af te binden. Hierdoor sterven ze af. Bij portale hoge bloeddruk kunt u bloeddrukverlagende medicijnen innemen. Weer andere medicijnen helpen tegen jeuk.

Een ander gevolg van levercirrose kan zijn dat er vocht in de buik ontstaat. Ascites is een ongewone ophoping van (eiwit bevattend) vocht in de buikholte. Je herkent dit aan een dikke buik met een uitpuilende navel. Mannen hebben normaal bijna geen vocht in de buikholte. Vrouwen hebben, afhankelijk van de menstruele cyclus, gemiddeld 20ml vocht in de buikholte. Dit is bijna niet te zien.

De symptomen van ascites zijn:

• een dikke buik met uitpuilende navel;

• striae of verwijde bloedvaten op de buik al dan niet met een glimmende huid op de buik;

• verminderde eetlust door bolle buik;

• druk op de maag of buikpijn;

• kortademigheid;

• dikke enkels (oedeem), dit komt soms voor;

• golfbeweging die over de buik loopt wanneer je aan één kant een tikje tegen de buik geeft dit is bij lichamelijk onderzoek te zien;

• vermoeidheid;

• verminderde bewegelijkheid;

• daarnaast kunnen er nog symptomen zijn die veroorzaakt worden door oorzaak. Bij ernstige leverproblemen bijvoorbeeld geelzucht.

Patiënten- en belangenorganisaties

De belangen van patiënten met levercirrose worden behartigd door de algemene patiëntenorganisaties voor mensen met een leverziekte:

• Maag Lever Darm Stichting: www.mlds.nlhttp://www.mlds.nl

• Nederlandse Leverpatiënten Vereniging: www.leverpatientenvereniging.nlhttp://www.leverpatientenvereniging.nl

Hier kunt u ook meer informatie vinden over levercirrose.