Klachten na endeldarmoperatie

Na een operatie aan de endeldarm (waaraan soms ook bestraling en/of chemotherapie aan vooraf is gegaan) of dikke darm kunt u last hebben van een verandering van uw ontlastingspatroon. Op deze pagina leest u meer over deze klachten en krijgt u tips en adviezen die u zelf kan toepassen om de klachten te verminderen.

Verandering van de endeldarm

De endeldarm is een soort reservoir dat signalen afgeeft als de darm vol is. Het verwijderen van (een stuk van) de endeldarm verstoort die signaalfunctie, waardoor het gevoel van aandrang verandert of verdwijnt. Ook kan de endeldarm na de operatie minder of geen ontlasting meer opslaan. Daarnaast kan de functie van de kringspier verminderd zijn door

de behandeling. De veranderingen van de endeldarm kunnen erg vervelende klachten geven. Dit heeft te maken met de aansluiting die is gemaakt om de darm weer aan elkaar te zetten. Hoe dichter deze aansluiting bij de kringspier zit, des te groter de klachten kunnen zijn. Dit kan leiden tot problemen met onder andere aandrang en ongewild verlies van ontlasting of windjes. Het is normaal om de eerste tijd na uw operatie 10 tot 15 keer per dag ontlasting te hebben, de ontlasting kan ook dunner zijn.

Deze klachten worden steeds minder in de drie tot zes maanden na de operatie. Het herstel duurt maximaal twee jaar. Het kan voorkomen dat de klachten nooit volledig verdwijnen.

Het ontlastingspatroon wordt meestal nooit meer zoals het voor de operatie was. Na een endeldarmoperatie is het normaal als u 3 tot 7 keer per 24 uur ontlasting heeft.

Leefstijladviezen

Zorg voor voldoende beweging
Door regelmatig te bewegen wordt de darmbeweging gestimuleerd en kunt u verstopping voorkomen. Beweging zorgt dat de darm op gang blijft.

Stop met roken
Roken heeft een negatieve werking op het functioneren van de darm. Stoppen met roken is dan ook belangrijk.

Laxeermiddelen
Laxeermiddelen zijn middelen die zorgen voor een betere stoelgang. Naast de laxeermiddelen die door uw arts kunnen worden voorgeschreven, zijn er ook veel zogenaamde ‘natuurlijke’ producten verkrijgbaar om de stoelgang te verbeteren. Vaak bevatten deze natuurlijke middelen kruiden die de darm prikkelen zoals bijvoorbeeld senna (peulen). Voorbeelden hiervan zijn laxeerthee en soms ontbijtthee. Wees hier voorzichtig mee. Er is nog veel onduidelijkheid over het effect van senna op de darmwand. Voor vragen over laxeermiddelen kunt u het beste uw arts, verpleegkundige of verpleegkundig specialist raadplegen.

Toiletgedrag
Wanneer u aandrang voelt, gaat u naar het toilet. Op dat moment komt de ontlasting het makkelijkst. Vaak voelt u aandrang na de maaltijd. Bij een langere periode van obstipatie is het lastiger om aandrang te voelen. Wie de aandrang vaak onderdrukt, voelt het na verloop van tijd niet meer.

Neem voldoende tijd en rust om naar het toilet te gaan.

Een goede toilethouding bij het ontlasten
Ga met een iets gebogen rug op het toilet zitten. Zet de voeten plat op de grond en houd de knieën iets uit elkaar. Zorg dat kleding niet halverwege de benen hangt, maar goed op de enkels rust.

De knieën moeten iets omhoog komen. Het kan noodzakelijk zijn om een krukje onder de voeten te plaatsen (vooral bij een verhoogd toilet, of bij mensen die wat kleiner zijn of kortere benen hebben).

Verzorging

Wanneer u klachten heeft van een branderig gevoel of jeuk van de ontlasting, gebruik dan na iedere ontlasting water en een zacht washandje om de anus schoon te maken. Gebruik geen zeep of hard toiletpapier.

Ter bescherming of bij een kapotte huid kunt u sudocrème, Bepanthen of zinkoxidezalf proberen. Deze middelden zijn verkrijgbaar bij de drogist.

Voedingsadviezen

Wanneer u al bij een diëtist bekend bent vanwege bijvoorbeeld ongewenst gewichtsverlies dan kunnen andere adviezen gelden. Overleg dit met uw diëtist.

Sla uw ontbijt niet over
Een ruim ontbijt stimuleert het op gang komen van de ontlasting. Vezels zorgen ervoor dat de werking van de darm op gang komt en de darmen in beweging blijven

Meer informatie over vezels kunt u vinden op: https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/vezels.aspxhttps://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/vezels.aspx

Eet volgens de richtlijn ‘gezonde voeding’ van het Voedingscentrum
Informatie over gezonde voeding volgens de Schijf van Vijf kunt u vinden op de website van het Voedingscentrum: https://www.voedingscentrum.nl/nl/gezond-eten-met-de-schijf-van-vijf.aspxhttps://www.voedingscentrum.nl/nl/gezond-eten-met-de-schijf-van-vijf.aspx

In het kort de Schijf van Vijf:

• Neem veel groente en fruit, vooral uit het seizoen.

• Varieer met vis, peulvruchten, noten, eieren en vegetarische producten. Eet meer plantaardig en niet te veel vlees.

• Neem genoeg zuivel, zoals melk, yoghurt en kaas, maar niet meer dan de aanbevolen hoeveelheden.

• Eet elke dag een handje ongezouten noten.

• Kies vooral volkoren producten, zoals volkorenbrood, volkorenpasta en –couscous en zilvervliesrijst.

• Ga voor dranken zonder suiker: kraanwater, thee en koffie.

• Smeer en bak met zachte of vloeibare oliën en vetten.

• Eet elke dag genoeg uit elk vak.

• Varieer binnen de verschillende vakken.

Observatielijsten

Door het bijhouden van een scorelijst krijgen we goed inzicht in de klachten die u heef en de eventuele verbetering van het ontlastingspatroon. Op basis van deze lijsten kunnen we eventuele behandeladviezen geven.

Om inzicht te krijgen in de klachten die u heeft, gebruiken we de LARS-score, deze scorelijst vindt u verderop op deze pagina.

Problemen met de stoelgang worden groter als de ontlasting te dun of te dik is. Een scorelijst die we hiervoor gebruiken is de Bristol ontlastingsschaal, deze scorelijst vindt u verderop op deze pagina. Deze schaal geeft aan welke vorm de ontlasting heeft en welke score daarbij hoort.

Op de polikliniek kunnen de LARS-score en de Bristol ontlastingsschaal meerdere keren met u ingevuld worden.

Meer informatie

Twee weken na uw operatie krijgt u een (telefonische) afspraak met de stomaverpleegkundige of de GIO-verpleegkundige. Tijdens deze afspraak worden de bovengenoemde scorelijsten ingevuld en wordt er gekeken welke aanvullende adviezen er gegeven kunnen worden.

Mocht u vragen of opmerkingen hebben, neem dan met ons contact op:

• Als u een tijdelijk ileostoma heeft gehad, neem dan contact op met de stomapolikliniek: 024 365 77 47

• Wanneer u geen tijdelijk stoma heeft gekregen, neem dan contact op met de GIO-polikliniek: 024 365 80 64

Bijlage I: LARS-score

Bijlage II: Bristol Stool Chart