Patiënteninformatie

Herstel na corona

Behandeling

Inleiding

Onlangs bent u opgenomen geweest in CWZ vanwege een corona-infectie. Inmiddels bent u thuis. Veel mensen hebben na een dergelijke ziekteperiode lichamelijk en psychische klachten en hebben tijd nodig om te herstellen. Een deel van de patiënten herstelt niet volledig en houdt hier restklachten en beperkingen aan over. Mogelijk is dat bij u ook aan de orde.

Op deze pagina willen we u informeren over deze mogelijke restklachten en gevolgen van de corona-infectieziekte.

Ook beschrijven we welke adviezen en behandelingen er zijn per klacht en hoe u thuis of met begeleiding van een therapeut in de buurt aan uw herstel kan werken.

Daarnaast bieden we over enkele onderwerpen aanvullende online informatie aan zodat u zo goed mogelijk geïnformeerd raakt over uw eventuele gezondheidsvragen en –problemen. Als laatste geven we advies als er meerdere problemen tegelijk spelen.

1. Fysieke klachten

1.1 Afname van spierkracht

Zowel door de ziekte zelf als door de langdurige periode van ‘niet-bewegen’ verliezen mensen op de verpleegafdeling veel spierkracht en spiermassa. Daarom is het zo belangrijk om, zodra dit kan, te bewegen. Dit kan spier- en gewrichtspijn opleveren als u de spieren weer gaat gebruiken. Eenvoudige activiteiten als opstaan, (trap-)lopen en fietsen kunnen als (te) zwaar worden ervaren.

Advies

  • Luister naar uw lichaam, neem voldoende rust.

  • Probeer uw dagelijkse activiteiten te blijven ondernemen, eet gevarieerd en gezond met voldoende eiwitten.

  • Blijf de oefeningen doen die uw fysiotherapeut u in het ziekenhuis heeft geadviseerd. Er zijn talloze oefeningen om weer stapsgewijs wat sterker te worden.

Behandeling

  • Fysiotherapie kan helpen om uw kracht en bewegingsvaardigheden te trainen. www.defysiotherapeut.com geeft aan welke praktijken er bij u in de buurt zijn. Vergoeding voor fysiotherapie wordt bepaald in de zorgverzekeringspolis die u hebt.

  • Ergotherapie kan helpen meedenken om het dagelijks functioneren in en om uw huis veiliger en comfortabeler te maken. Daarnaast kunnen zij u adviezen geven hoe u zo verstandig mogelijk kan omgaan met uw verlaagde belastbaarheid.

  • De ergotherapeut is zonder verwijzing vrij toegankelijk en wordt voor 10 uur per jaar vergoed vanuit de basiszorgverzekering.

1.2 Kortademigheid en benauwdheid

Het corona-virus kan voor een hevige longontsteking en forse longschade zorgen. Dit varieert per persoon. Hierdoor kan u langdurig kortademigheid en benauwdheid ervaren ondanks dat u geen actieve corona-infectie meer hebt. Dit kan beangstigend zijn. Het Longfonds biedt veel informatie over het corona-virus en longproblemen: https://www.longfonds.nl/corona-longziekten.

Advies

  • Stop (als u rookt) met roken.

  • Gebruik de inademingstrainer als u daar over beschikt.

  • Gebruik het extra zuurstof als uw arts dat heeft voorgeschreven.

  • Vermijd heftige inspanning, angst en emoties en eet niet te zware maaltijden.

Behandeling

  • Bespreek eventuele benauwdheidsklachten met uw huisarts of longarts. Dan kan met u besproken worden welke onderzoeken of behandeling geadviseerd worden.

  • Ademhalingstechnieken en spierkrachtversterking voor uw ademhaling kan getraind worden door een fysiotherapeut.

1.3 Uithoudingsvermogen, belastbaarheid en moeheid

Ook zonder krachtverlies kan het zijn dat veel activiteiten u veel moeite kosten en dat u zich uitgeput voelt. Dit is een vaak gehoorde klacht.

Advies

  • Luister naar uw lichaam.

  • Neem voldoende rust.

  • Probeer uw dagelijkse activiteiten te blijven ondernemen

  • Eet voldoende en gezond.

  • Houdt uw normale dag- en nachtritme. Zorg voor goede nachtrust.

Behandeling

  • Medische fitness kan helpen uw kracht en conditie te trainen. Uw fysiotherapeut in de buurt kan u adviseren waar u medische fitness kunt krijgen.

  • Ergotherapie kan u adviezen geven hoe u zo verstandig mogelijk kan omgaan met uw verlaagde belastbaarheid. De ergotherapeut is zonder verwijzing vrij toegankelijk en wordt voor 10 uur per jaar vergoed vanuit de basiszorgverzekering.

1.4 Ondervoeding

Alle mensen krijgen in het ziekenhuis optimale voeding, soms via een voedingssonde maar raken desondanks toch ondervoed door de ziekteperiode. Daarnaast bent u waarschijnlijk veel spiermassa kwijtgeraakt. Goede voeding met voldoende eiwitten is cruciaal in uw herstel, zeker als u kracht- en conditie gaat trainen. Door ondervoeding wordt soms de moeheid in stand gehouden dus is het belangrijk om goed te eten en te drinken.

Advies

Om weer op uw streefgewicht te komen en spiermassa te herstellen, is voldoende en gezonde voeding belangrijk. Ook heeft u 1,5 tot 2 keer zoveel eiwitten nodig dan normaal.

  • Verdeel uw voeding over de hele dag.

  • Neem vaker kleinere porties; neem bijvoorbeeld elke 2 uur iets te eten en/of te drinken.

  • Kies bij voorkeur bij elk eetmoment een eiwitrijk product (vlees, vis, gevogelte, (karne-) melk, yoghurt, vla, pap, kwark, kaas, eieren, tahoe of tempé, peulvruchten).

  • Als u ’s nachts wakker wordt, kunt u ook proberen om iets te eten en/of te drinken.

  • Kies voor volle/energierijke producten. Neem geen magere of light producten.

  • Voeg extra (room)boter, (ongeklopte) slagroom en suiker aan de maaltijden toe.

Na uw ontslag uit het ziekenhuis is het advies om thuis door te gaan met een optimale voeding totdat u zich weer helemaal fit voelt. Meer informatie voor gezonde voeding en gezond aankomen, vindt u op de website van het Voedingscentrum: www.voedingscentrum.nl.

Behandeling

De diëtist kan u verder begeleiden en adviseren over de benodigde voedingsvraagstukken. Raadpleeg zo nodig een diëtisten-praktijk bij u in de buurt. De eerste 3 uur diëtetiek wordt vergoed vanuit de basiszorgverzekering.

U kunt een diëtist bij u in de buurt raadplegen: www.dieetditdieetdat.nl via ‘Vind een diëtist bij jou in de buurt’ of op https://dietist-regio-nijmegen.nl/waar-vindt-u-ons voor een diëtist in de regio Nijmegen.

1.5 Spreken

Door zwakte en (keel-)ontsteking kunt u moeite hebben met spreken. Uw stem kan anders (hees) klinken en het spreken meer energie kosten.

Advies

  • Wanneer u last heeft van de stem, spreek niet te lang achter elkaar, blijf zoveel mogelijk normaal spreken, vermijd gillen/schreeuwen, fluisteren en keelschrapen.

  • Spreek in een rustige omgeving, zodat u de stembanden niet hoeft te forceren. Vaak herstelt de stem

Mochten de stemproblemen (o.a. heesheid) aanhouden en niet binnen 3 maanden verminderen of juist verergeren, neemt u dan contact op met de huisarts of uw eigen specialist.

Behandeling

  • Een logopedist kan uw stem beoordelen en adviezen geven hoe u uw stem kunt trainen en gebruiken. Hier zijn verschillende oefeningen voor.

  • Raadpleeg zo nodig een logopedie-praktijk bij u in de buurt met voldoende ervaring in stemproblemen en/of woordvindproblemen. Logopedie wordt bijna altijd volledig vergoed vanuit de basiszorgverzekering.

2. Psychosociale problemen

Naast dat u moe kunt zijn en zorgen kan hebben over uw herstel, kunnen er nog meer emoties worden ervaren. U stelt zich mogelijk veel vragen over uw toekomst, uw werk, uw gezin en/of hoe het leven weer op te pakken. Dit kan een gevoel van onzekerheid met zich meebrengen. We merken daarnaast dat veel patiënten (maar ook partners en kinderen) sneller emotioneel zijn na een ziekenhuisopname. Ook weten we dat veel mensen een tijd na hun ontslag uit het ziekenhuis nog klachten kunnen ervaren zoals somberheid en neerslachtigheid. Dit kan de moeheid en de zorgen weer versterken.

Advies

Veel van de bovengenoemde emoties en onzekerheden zijn normaal en passend in deze situatie. Na verloop van tijd nemen deze emoties en onzekerheden dikwijls af. Het is belangrijk dat u uzelf ook de tijd gunt om mentaal te herstellen. Afleiding en ontspanning zijn belangrijk en kunnen helpend zijn met de situatie om te gaan.

Bespreek het ook met uw naasten, het is goed de emoties te uiten en de zorgen te delen. Ook zijn online laagdrempelige programma’s beschikbaar die u kunnen helpen bij de emotionele verwerking van het coronavirus:

Behandeling

Als u merkt dat uw zorgen na ongeveer 6 weken na ontslag uit het ziekenhuis niet verminderen, is het belangrijk om uw zorgen te bespreken met uw huisarts. Uw huisarts kan samen met uw bekijken wat passende hulp voor u kan zijn. Hierbij kunt u bijvoorbeeld denken aan ondersteunende gesprekken bij de POH-GGZ (praktijkondersteuner huisarts). Uw huisarts kan u hier meer over vertellen.

Ook als u nog onder behandeling bent van een medisch specialist in CWZ, kunt u uw zorgen met uw behandelend arts bespreekbaar maken. Uw arts kan dan samen met u bekijken of doorverwijzing naar Medisch maatschappelijk werk of medische psychologie een goede optie is.

Bij vragen over (mantelzorg en) werk en/of werkhervatting: ga in gesprek met uw leidinggevende. Wanneer er financiële stress ontstaat of schuldenproblematiek is neem dan contact op met het sociaal wijkteam van uw gemeente.

3. Psychische klachten

Meestal komt het besef dat u ernstig ziek bent geweest pas na de ziekenhuisopname. Dit kan gepaard gaan met gevoelens van angst, somberheid, piekeren en onzekerheid. Het kan zijn dat u het vertrouwen in uw lichaam bent kwijtgeraakt waarbij de dagelijkse schommelingen in fysieke kracht en conditie u ook kunnen ontmoedigen en frustreren. Dit kan de zorgen en de moeheid juist weer versterken.

Psychische klachten maken de herstelfase extra zwaar; juist als u moet trainen, oefenen en doorvechten, ontbreekt dan de mentale energie. Het is belangrijk om te weten dat al deze reacties in de eerste periode volledig normaal zijn na een periode van ernstige of langdurige ziekte.

Angst, depressie en post traumatische stress stoornis (PTSS)

Het is allereerst van belang om uzelf de tijd te gunnen om zowel lichamelijk als mentaal te herstellen van de ziekenhuisopname. Dit kan enkele weken tot soms wel maanden duren. Ook kan het de ene periode iets beter gaan dan de andere periode. Het helpt niet om te vroeg uit voorzorg al psychologische behandelingen te starten, dit kan juist de verwerking in de weg staan.

Maar soms blijven er klachten bestaan, waarbij u er alleen niet uitkomt. Denk bijvoorbeeld aan aanhoudende angst, nachtmerries, herbelevingen aan de ziekenhuisopname of somberheid, die u tegenhouden uw werk of sociale activiteiten weer op te pakken. Verder kunt u hallucinaties ervaren. Deze symptomen kunnen passen bij een post traumatisch stress stoornis (PTSS).

Advies

Veel van de bovengenoemde emoties en onzekerheden zijn normaal en passend in deze situatie. Na verloop van tijd nemen deze emoties en onzekerheden dikwijls af. Het is belangrijk dat u uzelf ook de tijd gunt om mentaal te herstellen. Afleiding en ontspanning zijn belangrijk en kunnen helpend zijn met de situatie om te gaan. Bespreek het ook met uw naasten, het is goed de emoties te uiten en de zorgen te delen. Ook zijn online laagdrempelige programma’s beschikbaar die u kunnen helpen bij de emotionele verwerking van het coronavirus:

Als u merkt dat na ongeveer 6 weken na de ziekenhuisopname deze klachten niet verminderen, neem dan contact op met uw huisarts. Bespreek met uw huisarts waar u last van hebt, hij of zij kan met u meedenken wat de beste hulp is bij uw klachten.

Ook als u nog onder behandeling bent van een medisch specialist in CWZ, kunt u uw klachten met uw behandelend arts bespreekbaar maken. Uw arts kan dan samen met uw bekijken of doorverwijzing naar medische psychologie een goede optie is.

Behandeling

Bij aanhoudende emotionele klachten en traumatische ervaringen kunnen psychologen u helpen om bovenstaande klachten verder in kaart te brengen en te behandelen. Deze klachten kunnen doorgaans goed behandeld worden.

Hiervoor wordt vaak EMDR toegepast. Dit staat voor Eye Movement Desensitization and Reprocessing. Op www.emdr.nl staat een overzicht van professionals die deze behandelingen aanbieden. Raadpleeg deze website en/of vraag uw (huis-)arts om een verwijzing naar een goede behandelaar voor deze klachten.

4. Cognitieve klachten

Veel mensen ervaren na een heftige ziekteperiode een paar dagen of weken klachten van het geheugen, de denksnelheid, de aandacht en het uitvoeren van taken. Waarschijnlijk worden de klachten verklaard door uitputting. Vrijwel altijd herstelt dit klachtenpatroon in het eerste kwartaal. Mensen kunnen daarnaast in het ziekenhuis verward raken door de infectie en de ziekte, dit wordt ‘een delier’ genoemd. Mogelijk is deze verwardheid nog niet helemaal verdwenen als u inmiddels weer thuis bent. Ook deze klachten knappen vaak op, soms is er medicatie voor nodig.

Advies

  • Voldoende slaap en rust is belangrijk om uzelf hersteltijd te geven. Als uw hoofd “te vol raakt”, neem een pauze. U kunt verder gaan met waar u mee bezig was als u uitgerust bent.

  • Een rustige omgeving kan helpen met concentratie.

  • Daarnaast is het ook belangrijk om mentale taken (zoals lezen, televisie kijken) voldoende af te wisselen met fysieke activiteiten.

  • Lichte geheugenklachten kunt u compenseren door afspraken en belangrijke zaken op te schrijven in uw agenda of een dag-/weeklijst bij te houden. Uw taken (laten) controleren kan ook verstandig zijn.

  • Als u (post-traumatische) stress, depressie, angst of slaapproblemen heeft, is het belangrijk deze te laten behandelen omdat ze cognitieve klachten kunnen veroorzaken of in stand houden. Als u weer beter slaapt en minder angst ervaart, knappen cognitieve klachten ook vaak op.

Behandeling

Bij aanhoudende cognitieve klachten (langer dan 3 maanden) is het belangrijk om deze te bespreken met uw huisarts of uw medisch specialist. Daar kunt u samen bespreken wat de ernst van uw klachten is en wat u kunt doen om deze verder in kaart te brengen. Vervolgens kan u verwezen worden naar een professional die u hiermee verder kan helpen. Hierbij kan een cognitieve ergotherapeut geschoold in cognitieve revalidatie (CPCRT), GZ-psycholoog met kennis van neuropsychologie en/of revalidatiearts betrokken raken.

5. Combinatie van klachten

Nu kan het zijn dat u zich herkent in meerdere bovenbeschreven klachten en problemen. Hiervoor zijn soms dus meerdere adviezen en behandelingen nodig. Dit kan niet altijd tegelijk. Bespreek laagdrempelig met uw huisarts of behandelend specialist uw klachten en maak kenbaar waar u hulp bij nodig heeft van zorg-professionals. Samen kunnen jullie beoordelen of er aanvullende behandeling nodig is. Hiervoor is onder andere een verwijzing naar de revalidatiearts mogelijk.

6. Afsluitende adviezen

We vinden het belangrijk dat u goed geïnformeerd bent over de gevolgen van uw corona-infectie en uw ziekenhuisopname. Hiermee hopen we dat u beter in staat bent om uw klachten te begrijpen en waar nodig, deze tijdig te laten behandelen. Uiteraard is uw eigen inzet bij uw herstel erg belangrijk, daarnaast is dus professionele hulp voor u beschikbaar.

Verwerking

Praat over uw ervaringen met uw naasten, uw huisarts, uw bedrijfsarts en behandelend specialist. We adviseren om niet te veel te focussen op uw klachten, maar ook op positieve ervaringen en mooie mijlpalen in uw herstelperiode. Het wordt geadviseerd om een dagboek bij te houden van uw ervaringen die u heeft en de eventuele verandering in het klachtenpatroon. Dit kan u helpen om uw klachten, gedachten en ervaringen duidelijk op een rijtje te zetten. Wellicht hebben uw gezinsleden of familie ook een dagboek bijgehouden van uw ziekenhuisopname. Dit kan helpen om samen door te nemen, voor u en ook voor uw familie.

Werkhervatting

Als u weer van plan bent om te gaan werken, overleg met uw werkgever en eventueel bedrijfsarts hoe u dat het beste kan oppakken. Dat is uiteraard mede afhankelijk van uw specifieke situatie en uw restklachten. Algemeen advies is om rustig te beginnen met eenvoudige en overzichtelijke werkzaamheden en langzaam op te bouwen om overbelasting te voorkomen. Uw bedrijfsarts kan u hierin adviseren. Uw werkgever kan u in contact brengen met een bedrijfsarts.

Tot slot

We hopen u middels deze pagina voldoende te hebben geïnformeerd. Mocht u merken dat u veel klachten blijft houden, of u niet vooruit gaat, neem dan contact op met uw huisarts. Deze kan afhankelijk van het soort klachten kijken of doorverwijzing nodig is naar een specialist, zoals bijvoorbeeld de longarts, sportarts of revalidatiearts.

Heeft u vragen over deze informatie? Dan kunt u contact opnemen met uw behandelend specialist of met de afdeling revalidatiegeneeskunde.

Contact

G951Laatst bijgewerkt op 9 februari 2026

Inhoudsopgave