Botontkalking

In Nederland hebben ongeveer 850.000 mensen osteoporose. Osteoporose komt zowel bij mannen als vrouwen voor. Veel mensen weten niet dat zij osteoporose hebben, omdat dit niet bij hen is onderzocht. Het is verstandig om osteoporose zo snel mogelijk te ontdekken. Met de juiste aanpak kunnen we het risico op nieuwe botbreuken verkleinen.

Osteoporose wordt ook wel botontkalking genoemd. ‘Osteon’ betekent bot en ‘porose’ betekent opening. Bij het ouder worden treedt er bij iedereen botverlies op. Maar bij osteoporose is er al zoveel botverlies opgetreden dat de structuur van het bot erg is verzwakt.

Oorzaak

Botaanmaak en botafbraak zijn natuurlijke processen die bij iedereen voorkomen. Bij kinderen en tieners is er meer botaanmaak dan botafbraak. Rond het 30e levensjaar is de botaanmaak en botafbraak ongeveer gelijk en is het bot op zijn sterkst. Er is dan sprake van ‘piekbotmassa’. Na het 30e levensjaar gaat de kwaliteit van de botten langzaam achteruit.
Botontkalking is een normaal verschijnsel. Vrouwen hebben meer kans op osteoporose dan mannen. Dit komt omdat na de menopauze de botafbraak toeneemt door hormonale veranderingen.

Normale botstructuur                  Botstructuur bij osteoporose

Factoren die de kans op osteoporose vergroten:

• osteoporose in de familie

• laag lichaamsgewicht

• weinig beweging

• bepaalde medicijnen, zoals Prednison of Cortisol

• gebrek aan vitamine D en/of calcium

• roken en overmatig alcoholgebruik

• overgang vóór de leeftijd van 45 jaar

Ziekten die de kans op osteoporose vergroten:

• bijschildklieraandoening (hyperparathyreoïdie)

• te snel werkende schildklier ((hyperthyreoïdie)

• chronische darmontsteking (zoals ziekte van Crohn of Colitis Ulcerosa)

• COPD (chronisch longlijden)

• diabetes mellitus

• epilepsie

• problemen die de opname van voedsel beïnvloeden zoals coeliakie (gluten-allergie)

• reumatische artritis

• stoornissen in het hormonale systeem

Klachten

Osteoporose geeft in principe geen klachten. U merkt vaak pas dat u last heeft van osteoporose als u bijvoorbeeld door een val een pols of heup breekt. Lage rugpijn, verandering van houding, krom lopen en kleiner worden kunnen ook het gevolg zijn van osteoporose.

Gevolgen

Een botbreuk is voor iedereen lastig. Op latere leeftijd is een botbreuk nog vervelender. Het herstel van het bot gaat dan langzamer waardoor het langer duurt voordat de breuk genezen is. Dat beperkt de beweeglijkheid waardoor de kans op andere complicaties zoals longontsteking en decubitus (doorliggen) toenemen.
Wanneer osteoporose niet behandeld wordt, kunnen er steeds sneller botbreuken ontstaan. Het voorkomen van osteoporose en botbreuken is daarom erg belangrijk. U kunt er zelf veel aan doen om uw botten in goede ‘conditie’ te houden.

Hoe wordt osteoporose vastgesteld?

Vrouwen van 50 jaar en ouder en mannen van 65 jaar en ouder met een botbreuk, hebben een verhoogde kans op osteoporose. Om erachter te komen of dit ook bij u het geval is, kan een botdichtheidsmeting (Dexa-scan) worden gedaan. Met behulp van röntgenstraling meten ze hoeveel kalk je botten heeft. Lees hier meer over op de pagina ‘Botdensitometrie’.

Uitslag botdichtheidsmeting
Uw resultaten worden vergeleken met een standaard botdichtheidsmeting van een gezonde jongvolwassenen. Deze vergelijking bepaalt uw T-score. Op basis van deze score weet uw arts of u normaal bot hebt, osteoporose of osteopenie.

Bij vrouwen:

Bij mannen:

Behandeling

Als bij u osteoporose is ontdekt, kan dit proces tot stilstand gebracht worden door middel van medicijnen. Deze medicijnen remmen de botafbraak. Voor een optimaal resultaat moet u deze medicijnen 3 tot 5 jaar gebruiken. De kans op een botbreuk is dan met de helft gedaald.

Wat kunt u zelf doen?

Calciumrijke voeding
Calcium (kalk) zit voor een groot gedeelte in de botten. Uw lichaam heeft dit nodig om uw botten stevig te houden. Ook het hart, de spieren en andere organen hebben calcium nodig.

Als uw lichaam via voeding te weinig calcium binnen krijgt dan wordt de voorraad in uw botten gebruikt. Dit is niet goed voor de botaanmaak.

Om voldoende calcium binnen te krijgen, moet u per dag 4 tot 5 porties zuivel nemen. 1 portie kan bestaan uit 1 glas melk of karnemelk, 1 schaaltje vla of 1 plak 30+ kaas. Het maakt niet uit of u volle, halfvolle of magere zuivelproducten gebruikt.

Bewegen
Regelmatig bewegen is goed voor uw gezondheid en het stimuleert de aanmaak van botweefsel. Vooral bewegingen waarbij u uw eigen lichaamsgewicht met uw benen en voeten moet ‘dragen’ maken het bot sterker.

Touwtjespringen, hardlopen en wandelen hebben meer effect dan fietsen en zwemmen. Ook traplopen, tuinieren en huishoudelijk werk verrichten zijn prima activiteiten om uw botten te versterken.

Elke dag 30 minuten actief bewegen is al voldoende om uw botten in ‘conditie’ te houden.

Vitamine D
Vitamine D helpt uw lichaam om calcium uit uw voeding op te nemen. Vitamine D wordt onder invloed van zonlicht door uw huid aangemaakt, zelfs als het bewolkt is. Ongeveer 30 minuten per dag in de buitenlucht zijn is voldoende.

In de winter kunt u kiezen voor extra vitamine D-tabletten als u niet voldoende buiten komt.

Gebruik geen risicoproducten

• Bepaalde producten zoals alcohol, tabak en koffie vertragen de opname van calcium of gaan ze zelfs tegen. Het is aan te raden deze met mate te gebruiken.

• Overmatig zoutgebruik (meer dan 9 gram per dag) kan leiden tot een tekort aan calcium.

Vragen

Heeft u na het lezen van de folder nog vragen over osteoporose?

Neem dan contact op met de osteoporose verpleegkundige. Woensdag en donderdag is er een osteoporose verpleegkundige aanwezig. Telefoonnummer (024) 365 82 00. Of mail uw vraag naar: osteoporosepoli@cwz.nlmailto:osteoporosepoli@cwz.nl.