Borstvorming bij de man

Bij u is zojuist de diagnose gynaecomastie oftewel borstvorming bij de man, vastgesteld. Deze pagina geeft u een globaal overzicht van de mogelijke oorzaken en klachten van gynaecomastie en de meest gebruikelijke behandelingsmogelijkheden.

Overmatige borstontwikkeling bij jongens of mannen wordt in het medisch jargon ‘gynaecomastie’ genoemd. Door een verstoring van de balans tussen het vrouwelijk hormoon oestrogeen en het mannelijk hormoon testosteron gaat borstklierweefsel aan één of beide kanten groeien. De oorzaak verschilt per leeftijdsgroep. Bij pasgeborenen, pubers en mannen ouder dan 50 jaar gaat het meestal om een natuurlijk verschijnsel.

Bij de geboorte hebben alle baby’s (zowel jongetjes als meisjes) borstklierweefsel. In de baarmoeder krijgt de baby via de moederkoek (placenta) en de moeder zelf immers oestrogeen. Dat borstklierweefsel verdwijnt meestal spontaan na de eerste levensweken en voor het eerste levensjaar.

Tijdens de (pre)puberteit bij jongens, waar de hormonen tijdelijk opspelen, schommelt de verhouding tussen oestrogenen en androgenen. Daardoor kan borstgroei optreden. Dat is vaak asymmetrisch en tijdelijk. Bij 92% verdwijnt dat borstklierweefsel binnen de 2 jaar.

Vanaf middelbare leeftijd kan de borstklier bij de man tijdens het ouder worden ook gaan opzwellen. Doordat oudere mannen steeds minder mannelijke hormonen maken en meer oestrogenen kan dat borstgroei tot gevolg hebben. Een borstkliervergroting bij de man is meestal te voelen als een elastische zwelling van ongeveer 1 à 2 cm achter de tepel.

Hoe vaak komt het voor?

De natuurlijke en onschuldige variant van borstgroei bij jongens en mannen komt vaak voor. Tussen de 10 tot 15 jaar heeft ongeveer 50% van de jongens borstzwelling; in de groep van 50 tot 69 jaar is dat zelfs 72%.

Naast de natuurlijke oorzaak voor gynaecomastie zijn er nog meer oorzaken voor het ontstaan van gynaecomastie namelijk:

• Als bijwerking van bepaalde medicijnen zoals; Prednison, hormonen, bepaalde vochtafdrijvers (diuretica), antidepressiva, hartmedicatie, maagmedicatie, hormonen tegen kanker(meer dan de helft van de mannen).

• Bepaalde ziekten (zeldzaam): hormonale aandoeningen en tumoren (teelbal-, bijnier-, hypofyseproblemen, luchtwegen), genetische afwijkingen (boorbeeld syndroom van Klinefelter), lever-, nier- en schildklierziekten.

• Gebruik van drugs (cannabis en amfetamines).

• Gebruik van anabole steroïden.

• Overgewicht (in vetweefsel worden androgenen omgezet in oestrogenen).

• Voedingssupplementen die een soort oestrogenen bevatten.

• Stress (verandering van productie van hormonen).

Meestal wordt er echter geen duidelijke oorzaak gevonden. Er kan overigens ook sprake zijn van pseudo-gynaecomastie: de borstklier zelf is niet afwijkend, maar door vetafzetting zijn er ‘borsten’ ontstaan

Gynaecomastie geeft geen verhoogd risico op borstkanker.

Wat zijn de meest voorkomende klachten bij gynaecomastie?

Soms kunt u pijnklachten ervaren en kan dat hinderlijk zijn bij het dragen van kleren of tijdens lichamelijke activiteiten. Er kunnen ook cosmetische bezwaren zijn. Maar meestal geeft het ontdekken van de zwelling aanleiding tot ongerustheid.

Wat zijn de behandelingsmogelijkheden?

Gynaecomastie verdwijnt in de regel vanzelf. Hier hoeft dan ook niets aan te gebeuren.

• Het kan zijn dat het Prolactine gehalte in het bloed wordt bepaald. Prolactine is een hormoon dat zorgt voor de melkproductie in de borsten. Het wordt aangemaakt door de hypofyse, een klein orgaan in de hersenen. Prolactine is vooral aanwezig bij vrouwen, maar ook mannen produceren een kleine hoeveelheid prolactine. Een sterk verhoogde aanmaak is meestal het gevolg van een gezwel in de hypofyse (prolactinoom). Dit gezwel is niet kwaadaardig.

• Als de gynaecomastie bijvoorbeeld het gevolg is van medicijngebruik wordt bekeken of het medicijn kan worden vervangen of gestopt.

• Is een tumor of afwijking de oorzaak dan wordt er een behandelingsplan gemaakt.

• Als de oorzaak niet duidelijk is maar extreem veel hinder dan kan er worden besloten tot een operatie. Daarbij wordt het klierweefsel onder de tepel door verwijderd. Deze operatie wordt vaak onder narcose uitgevoerd. Dit gebeurt in dagbehandeling.

• Is vanwege cosmetiek de overweging om het klierweefsel te laten verwijderen dan zal een plastisch chirurg de mogelijkheden met u bespreken. Hiervoor is een verwijzing via de huisarts aangewezen. De zorgverzekeraar vergoedt esthetische ingrepen enkel bij uitzondering.