Proactieve zorgplanning (PZP) speelt een belangrijke rol in het verbeteren van de zorg voor patiënten in de palliatieve fase. In CWZ zijn er diverse initiatieven gericht op palliatieve zorg en PZP. Eén daarvan is het coördinatieteam palliatieve zorg en proactieve zorgplanning dat beleid ontwikkelt en de inzet van PZP ondersteunt. Dianna Lijst, verpleegkundig specialist palliatieve zorg (rechts op de foto), zegt hierover: ‘Het is waardevol om een bijdrage aan PZP te leveren en goed om te zien dat het ambassadeurschap voor palliatieve zorg binnen CWZ breed wordt gedragen.’
Wat is proactieve zorgplanning?
PZP is een essentieel proces voor patiënten in de palliatieve fase, waarin het vooruitdenken, plannen en organiseren van zorg centraal staat. Het proces bestaat uit gezamenlijke besluitvorming over de huidige en toekomstige levensdoelen van patiënten, en de zorg die daarbij past. PZP helpt zorgverleners om tijdig in te spelen op de wensen, waarden en behoeften van patiënten, wat bijdraagt aan zinnige en waardevolle zorg (IKNL & Palliactief, 2017).
Eerst bij hartfalen en COPD
PZP wordt geïmplementeerd per specialisme. De eerste stappen zijn gezet voor patiënten met hartfalen en COPD. Dianna legt uit: ‘Het uiteindelijke doel is dat PZP tijdig en passend aan de orde wordt gesteld. We willen dat de voorkeuren, waarden en behoeften van patiënten ten aanzien van hun huidige en toekomstige zorg in de module proactieve zorgplanning in HiX worden vastgelegd. En dat zorgverleners deze informatie overdragen aan een opvolgend zorgverlener’.
Effect zichtbaar maken
Het consultteam palliatieve en ondersteunende zorg speelt een belangrijke rol bij de invoering van PZP. Dianna: ‘Als verpleegkundig specialist vind ik het belangrijk om het effect ervan in de praktijk zichtbaar te maken. Als we laten zien hoe PZP de zorg verbetert, bijvoorbeeld door onderzoek, kunnen we de palliatieve zorg verder optimaliseren.’
Aansluiten bij de wensen van patiënten
De gezamenlijke aanpak van PZP in het programma ‘Oncologie en palliatieve zorg’ draagt bij aan een verbeterde toepassing. Dit leidt tot zorg die beter aansluit bij de wensen van patiënten, vooral in de palliatieve fase. Dianna benadrukt: ‘Dit verbetert niet alleen de zorg zelf, maar ondersteunt patiënten ook om keuzes te maken die passen bij hun levensdoelen en wensen.
Onderzoek naar proactieve zorgplanning in CWZ
Een recent onderzoek door het consultteam palliatieve en ondersteunende zorg richtte zich op ziekenhuissterfte van patiënten met een levensbedreigende aandoening of kwetsbaarheid. Wat bleek? Onder patiënten die behandeld werden voor tenminste één levensbedreigende aandoening en die binnen 7 dagen na opname symptoomgerichte zorg ontvingen, overleden in 2019 216 patiënten. In 2022 waren dit 180 patiënten. De meeste van hen werden vanuit huis naar de spoedeisende hulp verwezen. Ze verbleven gemiddeld 3 dagen in het ziekenhuis voor hun overlijden.
Overlijden in ziekenhuis voorkomen
PZP werd in 2019 in slechts 1% van de gevallen gedocumenteerd, en in 2022 in 2%. We oordeelden dat bij respectievelijk 70% en 65% van hen het overlijden in het ziekenhuis potentieel te voorkomen was geweest. Concluderend hebben we in zowel 2019 als 2022 het ernstige gebrek aan proactieve zorgplanning bij zeer zieke patiënten in CWZ aan het licht gebracht. Dat heeft vermoedelijk bijgedragen aan het grote aantal patiënten, dat in hun laatste levensdagen is opgenomen (Lijst, Korst, Witteman, Van Dongen & Mandigers, 2024).
Er komt meer onderzoek aan
Dianna Lijst: ‘Vervolgonderzoek richt zich op het in kaart brengen van overwegingen om patiënten in de laatste levensfase naar het ziekenhuis te sturen. Daarnaast zal ik samen met collega’s het effect van PZP op de zorgconsumptie bij patiënten met COPD gaan onderzoeken.’
Notes for Nursing
Dianna Lijst, verpleegkundig specialist palliatieve zorg, schreef dit artikel voor het verpleegkundige blad Notes for Nursing van CWZ. Op de foto staat een groot deel van het palliatief en ondersteunend team.