‘Als je een patiënt met koude rillingen moet prikken, is dat vaak erg lastig’, zegt Esther Zweep, regieverpleegkundige op de acute opname afdeling (AOA) (op de foto links). Zowel het CWZ-protocol als de landelijke richtlijn schrijven twee setjes bloedkweken via afzonderlijke venapuncties voor, dus twee keer prikken, maar is dit noodzakelijk? Zweep en haar collega-verpleegkundige AOA Suzanne van den Berk onderzochten of één venapunctie voor twee setjes bloedkweken voldoende is.
De praktijk
Van den Berk: ‘In sommige gevallen is het niet mogelijk om twee keer te prikken, vooral bij kwetsbare patiënten.’ Zweep voegt toe: ‘Het afnemen van twee setjes bloedkweken via twee venapuncties kan belastend zijn voor de patiënt. We zagen dat in de praktijk ook niet altijd twee keer werd geprikt.’ Bovendien brengt een extra bloedafname meer materiaalgebruik met zich mee, wat impact heeft op het milieu. Zweep en Van den Berk deden daarom literatuuronderzoek naar de effectiviteit van één versus twee venapuncties. Zij analyseerden verschillende studies, waarin de impact van beide methoden op de detectie van infecties werd vergeleken.
Wat zegt de wetenschap?
Uit deze studies bleek dat er geen significant verschil was in detectie van infecties tussen één venapunctie en twee venapuncties. Zweep: ‘De studies gaven aan dat het volume bloed in de flessen belangrijker is dan het aantal prikken. Een enkele punctie leverde soms zelfs een hoger succespercentage op qua volume.’ Een ander voordeel van de enkele punctie is, zo bleek uit onderzoek, dat er minder kans is op contaminatie van de bloedkweek, wat de diagnostische waarde van de uitslagen verhoogt. Van den Berk: ‘Eén keer prikken is win-win voor de patiënt: minder belastend en net zo betrouwbaar. Daarnaast is het duurzamer, omdat er minder materiaal wordt gebruikt.’
Resultaat: protocollen gewijzigd
De conclusie van het onderzoek is duidelijk: één venapunctie is niet inferieur aan twee bij het detecteren van infecties, mits het bloedvolume goed wordt afgenomen. Zweep stelt: ‘Ons advies was om niet vast te houden aan oude gewoonten. Het was tijd om onze protocollen te herzien.’ Van den Berk beaamt dit: ‘In sommige gevallen kunnen we efficiënter en duurzamer werken. Daarbij is het belangrijk dat we de patiënt centraal blijven stellen. Het gebruik van één venapunctie verbetert niet alleen het comfort voor de patiënt, maar verlaagt ook de werklast voor verpleegkundigen.’
Hun aanbevelingen zijn inmiddels overgenomen. De afdeling medische microbiologie heeft het protocol in CWZ aangepast en dat gebeurde ook in de ziekenhuizen Radboudumc, Rijnstate en Gelderse Vallei. De Sint Maartenskliniek zal volgen.
Notes for Nursing
Esther Zweep en Suzanne van den Berk schreven dit artikel voor het verpleegkundige blad Notes for Nursing van CWZ.