De kracht van transmuraal werken als verpleegkundig specialist

Fleur Bongaards werkt als verpleegkundig specialist (VS) longziekten in twee organisaties: ZZG zorggroep én CWZ. Ze ziet patiënten met COPD, astma of beide: op de poli, thuis en als ze opgenomen zijn in het ziekenhuis. ‘Bij deze groep patiënten is sprake van een complexe situatie. Er spelen bijvoorbeeld sociale of maatschappelijke vraagstukken, de omgeving is vervuild, er is veel stress. Dit heeft invloed op de kwaliteit van leven bij mensen met een longaandoening. Als ik bij hen thuis kom, vallen vaak meer puzzelstukjes op hun plaats dan wanneer ik ze op het spreekuur zie’, zegt ze. ‘Eén blik is vaak al genoeg om te signaleren dat het slechter met iemand gaat en om doelgerichte acties te kunnen inzetten, en dat voorkomt vaak ziekenhuisopname.’

De meerwaarde van werken in twee organisaties als VS, zit hem in de verbeterde afstemming, vertelt ze. ‘Er is zeker een communicatiekloof tussen de 1e en 2e lijn. In mijn vorige functie van longverpleegkundige in de 1e lijn bezocht ik ook mensen thuis. Als ik iets signaleerde, stelde ik een vraag aan de longverpleegkundige in het ziekenhuis en die weer aan de longarts. Het antwoord kwam dan ook weer via die schakels terug. Steeds weer dingen navragen en wachten op het antwoord kost tijd en energie. Mijn nieuwe functie heeft dat veranderd. Er zijn nu korte lijnen en dan gaat alles sneller.’

Nu ze onderdeel is van beide organisaties is ze beter op de hoogte. Bongaards: ‘Ik kan in beide patiëntsystemen en patiënten dus thuis direct uitslagen geven. Daarbij helpt het natuurlijk ook dat ik door mijn opleiding tot verpleegkundig specialist nu de medische kennis heb om gegevens zelf te interpreteren. Ik merk dat collega’s op beide werkplekken mij vaker erbij roepen om dingen vroeg te tackelen.’ Dit ‘interdisciplinaire’ werken maakt haar werk heel leuk. ‘We komen samen tot één plan voor de patiënt, waarin iedere zorgverlener zijn aandeel heeft. Zo kun je meer maatwerk bieden. Die persoonsgerichte zorg waarderen patiënten enorm, merk ik.’

Bongaards hoopt dat transmuraal werken meer mainstream wordt onder VS. Dat haar opleiding transmuraal was opgezet, droeg bij aan het succes, zegt ze. ‘Beide organisaties hebben me samen opgeleid, wat heeft gezorgd voor commitment en verbinding,’ benadrukt ze. ‘Het was niet vrijblijvend, iedereen zette de schouders eronder. Ik heb veel geleerd van alle andere disciplines op beide werkplekken en zij weer van mij. Voor de opleiding moest ik immers allerlei onderzoeken en projecten voor kwaliteitsverbetering doen.’

Transmuraal werken moet je wel liggen, zegt ze. ‘Want je hebt twee teams waarvoor je werkt en alles moet onderhouden. En je hebt twee keer alle vergaderingen en twee keer alle systemen die je moet kennen. Best uitdagend, en zeker niet saai.’ Overigens werken ook zorgverleners in andere functies al transmuraal, zegt ze, zoals de longverpleegkundige van CWZ. ‘Maar iemand transmuraal opleiden zoals in mijn geval is nog uitzonderlijk.’

Brenda Spanbroek, verpleegkundig specialist longziekten bij ZZG zorggroep en longarts en medisch manager transmurale zorg Jürgen Hölters namen in 2020 het initiatief voor deze gezamenlijke functie. Ze begeleidden Bongaards samen. Spanbroek: ‘Fleur signaleert welke informatie de 2e én 1e lijn geven aan patiënten en waar discrepanties of overlap zitten. Met deze kennis kunnen we werkwijzen beter op elkaar afstemmen. Dit scheelt dubbel werk en het voorkomt onduidelijkheid en extra consulten. Behandeldoelen met interventies die de 1e of 2e lijn voorstellen, kunnen door kennis en kunde van de transmuraal werkende VS soms veranderen. We zien dat Fleur in staat is om passende zorg te leveren omdat zij een goede inschatting kan maken van de situatie en of iets wel of niet geschikt is voor de zorgontvanger.’

Hölters: ‘De functie van Fleur draagt hier zeker aan bij. "Ontdubbelen" van werkzaamheden is een van de manieren om het arbeidstekort te tackelen dat op ons afkomt. En het leveren van medisch-specialistische expertise dicht bij huis is precies wat we als CWZ willen doen.  Overigens wordt dat ook herkend en erkend door VGZ. Deze zorgverzekeraar vindt dat het opleiden van personeel door twee organisaties een FIT-initatief moet worden. Dat zijn initiatieven die bijdragen aan een fitte, duurzame en toekomstbestendige bedrijfsvoering.